Ορθοδοξία και Ψυχανάλυση

Από τον Carl Waitz και την Theresa Tisdale

Είναι η ψυχολογική ευημερία και η σωτηρία αντίθετες έννοιες; Εάν κάποιος σταθεί στις μελέτες ορισμένων ορθόδοξων συγγραφέων, εύκολα θα σχημάτιζε την εντύπωση ότι η ορθόδοξη πίστη δεν είναι συμβατή με πρακτικές όπως η ψυχοθεραπεία και η ψυχανάλυση. Ορισμένες φορές, οι στόχοι της ψυχοθεραπείας φαίνεται να έρχονται σε σύγκρουση με τον σκοπό της ασκήσεως. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι η ψυχανάλυση και η ψυχοθεραπεία έχουν άλλο στόχο και μάλιστα κάποιοι θα μείνουν έκπληκτοι ακούγοντας ότι οι περισσότεροι Φροϋδικοί ψυχαναλυτές του 20ου αιώνα πρότειναν μια μέθοδο ψυχανάλυσης αρκετά συμβατή με την Ορθόδοξη πίστη: πρόκειται για τη μέθοδο του Ζακ Λακάν.

Ο Λακάν υπήρξε Γάλλος ψυχαναλυτής, ο οποίος ήταν ενεργός από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1970. Ο εν λόγω ερευνητής αναδιαμόρφωσε τη ψυχανάλυση, καθώς απομακρύνθηκε από τον βιολογικό ντετερμινισμό του Φρόιντ προσεγγίζοντας τα τότε νεοαναδυθέντα φιλοσοφικά ρεύματα της μεταπολεμική Ευρώπης, όπως τον υπαρξισμό, τον δομισμό και αργότερά τον μεταδομισμό. Παρόλο που πολλοί επαγγελματίες ψυχαναλυτές στις ΗΠΑ θεωρούν δυσνόητο τον Λακάν τα έργα του έχουν ασκήσει αξιοσημείωτη επιρροή σε ποικίλους επιστημονικούς κλάδους σε πολλά μέρη του κόσμου, όπως σε διάφορους Ορθόδοξους συγγραφείς και πιο συγκεκριμένα στον θεολόγο Χρήστο Γιανναρά. Λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση μεταξύ Φροϋδικής-Λακανικής ψυχανάλυσης και Ορθόδοξης θεολογίας, καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε απ’ το τέλος, δηλαδή από τους σκοπούς της Ορθόδοξης πίστης και της ψυχανάλυσης.

Continue reading

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ TASHORAN ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΣΤΗ ΜΕΛΙΤΗΝΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Christopher Sheklian

«Το να βρεις κάτι που έχει χαθεί είναι πάντα ένα ευτυχές γεγονός!», δήλωσε ο Πατριάρχης Sahak Β΄ Maşalyan του Αρμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, κατά τη διάρκεια του κηρύγματός του στην πρώτη Θεία Λειτουργία που τελέστηκε στην Αρμενική Αποστολική Εκκλησία της Αγίας Τριάδας στη Μελιτηνή της Τουρκίας, μετά από εκατό και πλέον χρόνια. Ο εν λόγω Ιερός Ναός ανακατασκευάστηκε χάρη στις κοινές προσπάθειες του Φιλανθρωπικού Συλλόγου Αρμενικού Πολιτισμού και Αλληλεγγύης της Μελιτηνής, γνωστού ως «HayDer», καθώς και του δήμου της πόλης. Ο εκ νέου καθαγιασμός του Ιερού Ναού της Αγίας Τριάδος έλαβε χώρα το Σάββατο 28 Αυγούστου, ενώ η τέλεση της Θείας Λειτουργίας την επόμενη ημέρα αποτέλεσε πράγματι ένα σημαντικό, ιστορικό και ευτυχές γεγονός. Ο Πατριάρχης Sahak Β΄ συσχέτισε με επιδέξιο τρόπο τις παραβολές από το Κατά Λουκάν 15, καθώς την Εορτή της Τίμιας Ζώνης της Θεοτόκου με το ιστορικό γεγονός της επαναλειτουργίας του Ιερού Ναού.  Επεσήμανε τη μνημειώδη πράξη της αποκατάστασης μιας αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας που είχε εγκαταλειφθεί κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Αρμενίων το 1915 και είχε αφεθεί στην ερείπωση. Ο Ιερός Ναός όχι μόνο ανακαινίστηκε διά της χορηγίας ενός δήμου της Τουρκίας, αλλά στέγασε εκ νέου την αρμενική χριστιανική λειτουργική ζωή. Η θεματολογία των παραβολών του Κατά Λουκάν, η χαρά της ανάκτησης του απολεσθέντος, καθώς και η υπόσχεση μιας νέας ζωής έγιναν αισθητά στα βίντεο και στις ειδήσεις του Σαββατοκύριακου.

Η Μαλάτεια, μια αρχαία πόλη της κεντρικής Ανατολίας, γνωστή στα ελληνικά και ως Μελιτηνή, είχε μια αξιοσημείωτη αρμενική παρουσία τουλάχιστον από την εποχή που αποτελούσε ρωμαϊκή επαρχιακή πρωτεύουσα. Παρόλο που η εκκλησία, γνωστή στην τουρκική καθομιλουμένη ως Taşhoran, ερειπώθηκε μετά τη Γενοκτονία του 1915 · η Μελιτηνή ήταν ένα από τα λίγα αστικά κέντρα που διατήρησαν της αρμενική τους παρουσία καθ’ όλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα. Σήμερα η εν λόγω πόλη είναι γνωστή στους Αρμένιους ως γενέτειρα του Χραντ Ντινκ, του δημοσιογράφου και διανοούμενου που ίδρυσε την σημαντική εφημερίδα Agos, κι ο οποίος δολοφονήθηκε έξω από τα γραφεία της το 2007. Αρκετά από τα άρθρα σχετικά με τον εκ νέου καθαγιασμό του Ιερού Ναού αναφέρονται στην εγγύτητά του με την συνοικία στην οποία γεννήθηκε ο Χραντ Ντινκ.

Continue reading

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΤΙΣΗ
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΧΑΛΚΗΣ 111

Christina Nellist

Σήμερα, είναι λογικό να υποθέσουμε πως οι περισσότεροι άνθρωποι κατανοούν τους πραγματικούς κινδύνους της κλιματικής αλλαγής. Τα επίπεδα της κατανάλωσης και της κατάχρησης του φυσικού κόσμου εκ μέρους μας έχουν επηρεάσει αρνητικά την ατμόσφαιρα, τα καιρικά φαινόμενα, τους ωκεανούς, καθώς και τους ζωντανούς οργανισμούς που διαβιούν στο φυσικό περιβάλλον. Όπως μας υπενθυμίζει ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής (Πρόλογος): «Βρισκόμαστε σε μια περίοδο κρίσης και των συνεπειών που απορρέουν από αυτήν. Η ελληνική λέξη για την κρίση (κρίσις) υποδηλώνει μια αίσθηση ευθύνης και λογοδοσίας όσον αφορά τον τρόπο, με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στα ιδιόμορφα και παγκόσμια προβλήματα, που έχουμε δημιουργήσει και αντιμετωπίζουμε». Η κακή χρήση και η κατάχρηση του δώρου του Θεού απειλεί όλες τις μορφές της ζωής, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας: «Για τους Πατέρες της Εκκλησίας, είναι σαφές ότι στο βαθμό που κτίση αποτελεί δώρο Θεού ανήκει σε όλα ζωντανά πλάσματα από κοινού». (Theokritoff, Climate Crisis and Sustainable Creaturely Care: 356) [Κλιματική κρίση και η αειφόρος φροντίδα της Κτίσης].

Καθώς παιδιά αλλά και ηλικιωμένοι άνθρωποι διαδηλώνουν στους δρόμους ανά τον κόσμο, επιτέλους αναγνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε πλέον να υπεκφεύγουμε ή να μην εκπληρώνουμε τις υποσχέσεις μας– η ώρα ήρθε για την λήψη επείγουσας και αποφασιστικής δράσης. Πλείστοι απ’ τους εν λόγω ανθρώπους είναι άνθρωποι πιστοί και μέλη των κοινοτήτων μας, δυστυχώς όμως εξακολουθεί να υφίσταται χάσμα μεταξύ της διδασκαλίας των ποιμένων και τη συμμετοχή των πιστών σε τοπικό/ενοριακό επίπεδο. Ωστόσο, πολλοί γνωρίζουν ότι πρέπει να μετακινηθούμε «απ’ αυτό που επιθυμούμε σ’ αυτό που έχουμε ανάγκη», ούτως ώστε να ελαττώσουμε το οικολογικό μας αποτύπωμα στη γη. Παρόλα αυτά, πολλοί δεν συνειδητοποιούν το εν λόγω ζήτημα, διότι στην ενορία παρέχεται ελάχιστος χρόνος για να ακουστεί η διδασκαλία των ιεραρχών μας ή για συζητήσεις επί του θέματος. Επομένως, είναι απαραίτητο κάθε επισκοπή και οι ιερείς της να συμβάλλουν στην πραγματική αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς, επειδή λίγοι άνθρωποι διαβάζουν θεολογικά περιοδικά ή επισκέπτονται ιστοσελίδες των Μητροπόλεων.

Continue reading

Η Κάστα ως προστατευμένη κατηγορία και ο Χριστιανισμός στην Ινδία

Sonja Thomas 

Ψηφιδωτό του Αγίου Θωμά, Χριστιανική Εκκλησία του Μαλαμπάρ, Κεράλα, Ινδία. Φωτογραφία της συγγραφέως.

Είναι καιρός οι Ρωμαιοκαθολικοί του ανατολικού τυπικού (Ανατολικοκαθολικοί), καθώς και οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στις Ηνωμένες Πολιτείες να δώσουν τα χέρια και να αγωνιστούν κατά του θεσμού της κάστας. Τα μέλη της χριστιανικής κοινότητας πρέπει να υποστηρίξουν πρωτοβουλίες για να καταστεί η κάστα προστατευμένη κατηγορία στα σχολεία, τα κολέγια, τα πανεπιστήμια, καθώς και στον εργασιακό χώρο.  Παρομοίως, τα μέλη της κοινότητας πρέπει να ξεσκεπάσουν το ψευδές μήνυμα ότι η αντίσταση ενάντια στον θεσμό της κάστας είναι ινδοφοβική. Αντιθέτως, πρόκειται για  ένα ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, απλό και ξεκάθαρο – ένα ζήτημα που αφορά όλες τις θρησκείες, συμπεριλαμβανομένου του Χριστιανισμού.

Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη άποψη, η κάστα δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό του Ινδουισμού, αλλά υφίσταται σε όλες τις θρησκείες. Στην πραγματικότητα, ο θεσμός της κάστας, που ορίζεται ως «προσχώρηση σε ένα σύστημα κάστας» εξασκείται εδώ και αιώνες από χριστιανούς της κυρίαρχης κάστας και συμπεριλαμβάνεται στις παραδόσεις και τις πρακτικές των Ινδών Ανατολικών καθολικών, καθώς και των Ινδών Ορθόδοξων χριστιανών.

Ο θεσμός της κάστας αποτελεί μια μορφή διακρίσεων με βάση την καταγωγή. Το εν λόγω σύστημα διακρίσεων σημαίνει απλώς ότι ένα άτομο γεννιέται σε μια συγκεκριμένη ομάδα, και ως εκ τούτου έχει ιδιαίτερη σημασία ποιοι είναι οι γονείς και οι πρόγονοί του. Για τους Αμερικανούς που δεν είναι εξοικειωμένοι με την έννοια της κάστας, ίσως θα τους ήταν πιο εύκολο να την αντιληφθούν ως μια ιδεολογική κατασκευή παρόμοια με αυτή του ρατσισμού.

Continue reading