Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ: ΣΥΝΟΔΙΚΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΤΩ

Παύλου Γαβρίλιουκ (Paul Gavrilyuk)

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Κρήτης το 2016 μας έδειξε ότι υπάρχει, ακόμη και στην σύγχρονή εποχή, η δυνατότητα πανορθοδόξων συγκεντρώσεων. Η Σύνοδος όμως φανέρωσε επίσης και τις συνεχείς εντάσεις και διαχωρισμούς εντός της παγκοσμίου Ορθοδοξίας. Η αντιπροσωπεία του Πατριαρχείου Αντιοχείας δεν πήρε μέρος στην Σύνοδο λόγω της αποκοπής κοινωνίας με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Η αντιπροσωπεία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν παρέστη στην Σύνοδο εξαιτίας της εντάσεως μεταξύ της Μόσχας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία έχει κλιμακωθεί, με αποτέλεσμα το Πατριαρχείο της Μόσχας να διακόψει, αν και μονομερώς, την κοινωνία με την Κωνσταντινούπολη.

Οι γεωπολιτικές μας διαμάχες μας έχουν καταστήσει ενδοστρεφείς. Έχουν εξαντλήσει τους οικονομικούς μας πόρους, έχουν παραμορφώσει την πνευματική μας πυξίδα, και έχουν μειώσει την δύναμη της σωτήριας αποστολής της Εκκλησίας. Παρόλα αυτά, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος διήγειρε στις καρδίες πολλών την επιθυμία για μια πιο ενωμένη παγκόσμια Ορθοδοξία. Παρά τις διαιρέσεις μας, το συνοδικό πνεύμα ζει. Είναι καιρός να γίνουμε η Εκκλησία των Συνόδων, όχι μόνο στη θεωρία, αλλά και στην πράξη.

Ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του συνοδικού πνεύματος, τον Φεβρουάριο του 2017 μια ομάδα Ορθοδόξων ακαδημαϊκών και επαγγελματιών δημιούργησε τον Διεθνή Ορθόδοξο Θεολογικό Σύλλογο (ΔΟΘΣ) ή στα Αγγλικά, ΙΟΤΑ[1]. Η ΙΟΤΑ είναι μια μη-κερδοσκοπική οργάνωση με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφιερωμένος στην παγκόσμια ανταλλαγή γνώσεων στο πλαίσιο της Ορθόδοξης παράδοσης. Επιλέξαμε το ακρωνύμιο “IOTA[2]” για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, επειδή το ιώτα είναι το μικρότερο γράμμα του Ελληνικού αλφάβητου. Ως ακαδημαϊκοί και επαγγελματίες, θέλουμε να συμβάλουμε το ιώτα μας στην ζωή της Εκκλησίας, και να το κάνουμε με την απαιτούμενη ταπεινοφροσύνη. Δεύτερον, επειδή το ιώτα είναι το πρώτο γράμμα της λέξης “Ιησούς” στα Ελληνικά. Το Εβραϊκό και Φοινικικό ισοδύναμο του γράμματος «ἱ», γιόντ/γιόδ (Υodh), συμβαίνει επίσης να είναι και το πρώτο γράμμα του ιερού ονόματος του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη, Yahweh (Ο ΩΝ). Αυτός ο συμβολισμός θα μας θυμίζει ότι ο Χριστός, ο ενσαρκωθείς Λόγος, πρέπει να βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο του έργου του ΔΟΘΣ.

Κατά τα τελευταία δύο χρόνια ο οργανισμός μας έχει αναπτυχθεί ραγδαία, και σήμερα περιλαμβάνει ένα κύκλωμα εκατοντάδων αξιόλογων και φημισμένων Ορθοδόξων κληρικών, ακαδημαϊκών, και επαγγελματιών, εκπροσωπεύοντας πάνω από τριάντα χώρες. Εκτός από θεολόγους, τα μέλη του ΔΟΘΣ περιλαμβάνουν φιλόσοφους, ιστορικούς, κοινωνικούς επιστήμονες, πολιτικούς επιστήμονες και επαγγελματίες. Προσκαλούμε μέλη της εκκλησιαστικής ηγεσίας, επαγγελματίες, ακαδημαϊκούς, καθηγητές, και επικεφαλείς κοινοτήτων να συμμετάσχουν στην οργάνωσή μας (εγγραφείτε εδώ). Το ΔΟΘΣ είναι οργανωμένο σε εικοσιπέντε ομάδες, εκ των οποίων η κάθε μία αντιπροσωπεύει έναν διαφορετικό τομέα γνώσης. Υπάρχουν οι παραδοσιακοί θεολογικοί κλάδοι (Ερμηνεία της Αγίας Γραφής, Δογματική, Κοινωνική, και Ηθική Θεολογία, Λειτουργική, κ.τ.λ.), καθώς και νεότεροι κλάδοι όπως Ιεραποστολικές Σπουδές, Ορθοδοξία και Διαχριστιανικές σχέσεις, Ορθοδοξία και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, Θρησκεία και Επιστήμη, Δημοσία Ορθοδοξία και Κοινωνιολογία, κ.α. Αυτές οι ομάδες αποτελούν μέρος μιας Ορθόδοξης «Πολιτείας των Γραμμάτων», αφιερωμένη σε μια ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών και απόψεων, βασισμένη στην ειλικρίνεια και τον σεβασμό, και αφοσιωμένοι στον ιερό μας σκοπό: να βοηθήσουμε την Εκκλησία να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής μας.

Αυτή η Πολιτεία των Γραμμάτων είναι ασυνήθιστη. Δεν χρειάζεται στρατό για να υπερασπίσει τον εαυτό της. Τα κύριά μας όπλα είναι η γνώση, η ικανότητα, και η πειστικότητα. Τα ταμεία μας δεν περιέχουν χρήματα, αλλά μόνο καταθέσεις πίστης. Σε αντίθεση με τις αυτοκρατορίες του κόσμου, δεν μας ενδιαφέρει η εδαφική επέκταση. Στόχος μας είναι να επεκτείνουμε την γνωσιολογική μας βάση, ώστε να συμβάλλουμε στην κοινωνική και πνευματική αποστολή της Εκκλησίας, και να διαδώσουμε το ευαγγέλιο «ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς». Σε αντίθεση με πολιτείες και κράτη, δεν έχουμε εθνικά συμφέροντα να προστατεύσουμε. Είμαστε μια παγκόσμια οργάνωση που επιδιώκει να οικοδομήσει την Εκκλησία χωρίς να υποστηρίζει ένα οποιοδήποτε μέρος, μέλος, η έκφραση της Ορθόδοξης πίστης εις βάρος κάποιου άλλου μέρους, μέλους, η έκφρασης.

H Εναρκτήριος Διάσκεψη του ΔΟΘΣ θα λάβει μέρος στο Ιάσιο της Ρουμανίας στις 9-12 Ιανουαρίου 2019. Το συνέδριο αυτό υποστηρίζεται από την ηγεσία της Ρουμανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς και από αρκετούς οργανισμούς από την Αμερική και το εξωτερικό (δείτε τον κατάλογο χορηγών εδώ). Το θέμα της διάσκεψης είναι «Πανορθόδοξη Ενότητα και Συνοδικότητα». Ο εναρκτήριος λόγος θα δοθεί από τον μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστο Ουέρ. O αριθμός ακαδημαϊκών που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας για υποβολή ανακοινώσεων ήταν άνευ προηγουμένου. Σχεδόν 300 ομιλητές θα παρουσιάσουν τα δοκίμιά τους σε εβδομήντα συνεδρίες συνελεύσεων (δειτε εδω το πρόγραμμα συνεδρίων) κατά την διάσκεψη. Από την άποψη παραγωγής γνώσης, το εναρκτήριο συνέδριο του ΔΟΘΣ επίκειται να είναι η μεγαλύτερη συγκέντρωση εκκλησιαστικών ηγετών, ακαδημαϊκών, και επαγγελματιών σε όλη την ιστορία της σύγχρονης Ορθοδοξίας.

Ποιες, λοιπόν, είναι η ελπίδες μας για την διάσκεψη αυτή; Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια απτή εμπειρία συνοδικότητας «από τα κάτω» για τους συμμετέχοντες στο συνέδριο. Μια τέτοια συνοδικότητα, που περιλαμβάνει κληρικούς, επαγγελματίες και ακαδημαϊκούς, συμπληρώνει την «επίσημη» συνοδικότητα, η οποία εκδηλώνεται στις πανορθόδοξες επισκοπικές συνελεύσεις. Κατά την Σύνοδο της Κρήτης, ο Πατριάρχης Ρουμανίας Δανιήλ εξέφρασε την ελπίδα ότι από δω και εμπρός θα υπάρχουν πιο συχνά τέτοιες πανορθόδοξες σύνοδοι. Ο ΔΟΘΣ θα μπορούσε να προσφέρει την συλλογική του γνώση και τους ακαδημαϊκούς και πνευματικούς του πόρους στην υπηρεσία μιας μελλοντικής συνόδου. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αγωγός μεταξύ της μελλοντικής συνόδου και των θεολογικών, ιερατικών, εκκλησιαστικών, και ποιμαντικών σχολών και άλλων Ορθοδόξων ιδρυμάτων παγκοσμίως, φέρνοντας τις γνώσεις, ιδέες, και απόψεις τους στις προ-συνοδικές συζητήσεις. Επιπλέον, ο ΔΟΘΣ δύναται να αποδειχθεί ο αναγκαίος κρίκος για τη διασφάλιση λαϊκής συμμετοχής στην προαναφερόμενη μελλοντική σύνοδο. Για τον σκοπό αυτό, ο ΔΟΘΣ καλωσορίζει την συνεργασία με Ορθόδοξες μητροπόλεις ανά τον κόσμο, και με επιτροπές υπέρ της συνοδικότητας. Για να είμαστε σαφείς, ο ΔΟΘΣ δεν δείχνει προτίμηση στις αρχές η τα μέλη οποιασδήποτε συγκεκριμένης τοπικής Εκκλησίας, αλλά επιδιώκει να εργαστεί εποικοδομητικά με όλους.

Το πρότυπο και υπόδειγμα μας είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας, των οποίων η πνευματική τόλμη, διανοητικό θάρρος, και ακούραστη διακονία μετέτρεψαν σταδιακά την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία σε μια Χριστιανική κοινωνία. Η κοινωνική μεταμόρφωση που φέρνει το Ευαγγέλιο είναι μια δυναμική διαδικασία, ένας συνεχής ασκητικός αγώνας, ο οποίος απαιτεί την παραγωγή και την συγκέντρωση πνευματικών, διανοητικών, και ιεραποστολικών πόρων. Όταν η διακονία αυτή τελείται με την αναγκαία προσήλωση και αποφασιστικότητα, μια τέτοια οργάνωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα Ορθόδοξη αναγέννηση σκέψης και ιεραποστολικής δραστηριότητας. Τολμούμε να ελπίζουμε ότι αυτή η αναγέννηση δύναται, με τη βοήθεια του Θεού, να γίνει στην εποχή μας;

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την διάσκεψη, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της IOTA.


[1] International Orthodox Theological Association.

[2] Στην Αγγλική γλώσσα δεν υπάρχει το γράμμα , έτσι όλες οι λέξεις με «ω» μεταφράζονται ως «ο».


*Trans.: Katherine Chaffee

Ο Παύλος Γαβρίλιουκ είναι ο πρώτος πρόεδρος του Διεθνούς Ορθόδοξου Θεολογικού Συλλόγου και καθηγητής Θεολογίας και Φιλοσοφίας στην έδρα Θωμά Ακινάτη του Πανεπιστημίου του Σαίντ Τόμας στην Μινεσότα.

To ιστολόγιοΔημόσια Ορθοδοξίαεπιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδώ.