Θεολογία, Λειτουργική ζωή

Κοροναϊος και ο Χριστιανικός (;) Δυαλισμός

Δημοσιεύθηκε στις: 23 Μαρτίου, 2020
799 views
Αξιολόγηση αναγνωστών:
0
(0)
Reading Time: 4 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: English | Русский | Српски

Στην σύντομη αυτή παρέμβαση, θα προσπαθήσω να εξηγήσω τι υποκρύπτεται στην πολύ διαδεδομένη πεποίθηση, ότι ο κοροναϊός δεν μπορεί να μεταδίδεται με την κοινωνία των τιμίων δώρων.

Η πίστη αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού είναι το απόλυτα καλό, ενώ ο θανατηφόρος ιός το κακό. Το καλό, επομένως, δεν μπορεί να μεταδώσει το κακό.

Ωστόσο, ο ιός είναι θανατηφόρος μόνο για μας, και ακόμη όχι για όλους μας, επειδή οι περισσότεροι από μας μπορεί να τον μεταφέρουμε χωρίς να το ξέρουμε. Ο ιός, αυτός καθ’ αυτόν, όπως και ο κάθε μικρο- ή μακρο-οργανισμός, είναι μέρος της δημιουργίας του Θεού. Ως φυσική πραγματικότητα και μέρος του φυσικού κόσμου οντολογικά ο ιός είναι καλός, όπως κάθε δημιούργημα του Θεού (βλ. Γεν 1,21). Θεωρούμε τις πλημμύρες, τα ηφαίστεια, τους τυφώνες κακούς, αλλά είναι φυσικά φαινόμενα, και επομένως δεν είναι οντολογικά κακοί. Τα φίδια και οι αράχνες που μας δαγκώνουν είναι κι’ αυτά θανατηφόρα για μας, αλλά από τη φύση τους είναι καλοί.

Μαζί με άλλους ιούς, τα βακτήρια και άλλους μικρο-οργανισμούς, ο κοροναϊός είναι μέρος του οικοσυστήματος που δημιούργησε ο Θεός. Δεν υπεισέρχομαι στην προβληματική, ποιο τμήμα αυτού του οικοσυστήματος δημιουργήθηκε άμεσα από τον Θεό ή μέσω των νόμων της εξέλιξης, που επίσης καθόρισε ο ίδιος ο Θεός. Θα πω απλά ότι μερικά τμήματα αυτού του οικοσυστήματος είναι χρήσιμα σε εμάς, και μερικά όχι. Ωστόσο, ανεξάρτητα από αυτό, όλα είναι μέρος της δημιουργίας του Θεού. Επί πλέον, ο κοροναϊός, μαζί με άλλα δημιουργήματα, υπόκειται στην «ανακεφαλαίωση», την οποία ο απόστολος Παύλος στην προς Εφεσίους επιστολή περιγράφει ως «μυστήριο του θελήματος του Θεού, που με αγαθότητα προσχεδίασε να πραγματοποιήσει… δηλαδή να τα ενώσει (ἀνακεφαλαιώσασθαι) όλα, ουράνια κι επίγεια, στο πρόσωπο του Χριστού». Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής το επεξηγεί περαιτέρω, τονίζοντας ότι «στο Θεό ανήκει ό,τι υπάρχει και παραμένει εν ζωή, αφού από Αυτόν προέρχονται με συγκεκριμένο τρόπο και για συγκεκριμένο λόγο» (Ambiguum 7). Όχι όλα τα δημιουργήματα του Θεού, που θα ενωθούν στο πρόσωπο του Χριστού, ζουν ειρηνικά μεταξύ τους σ’ αυτή τη ζωή. Μερικά σκοτώνουν το ένα το άλλο: οι άνθρωποι σκοτώνουν άλλους οργανισμούς, ακόμη και άλλους ανθρώπους, ενώ και οι μακρο- και μικρο-οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου  και του κοροναϊού, σκοτώνουν ανθρώπους.

Το αναστημένο Σώμα του Χριστού είναι οντολογικά το ίδιο σώμα με το δικό μας. Σύμφωνα με τον Μέγα Αθανάσιο Αλεξάνδρειας, «ο Λόγος, επειδή δεν μπορούσε να πεθάνει – γιατί ήταν αθάνατος – προσέλαβε ένα θνητό σώμα, προσφέροντάς το ως δικό του για λογαριασμό όλων και προσφέροντάς τον εαυτό του και υπομένοντας για όλους το πάθος» (Περί ενανθρωπήσεως 20). Επειδή τα σώματά μας και το σώμα του Χριστού συμμετέχουν πλήρως στην κοινή ανθρώπινη φύση, οι ίδιοι μικροοργανισμοί που υπάρχουν στο σώμα μας υπήρχαν και στο σώμα του Χριστού. Δεν υπάρχουν λόγοι να πιστεύουμε ότι εξαφανίστηκαν από το σώμα του μετά την ανάστασή του. Η διαφορά του σώματος του Χριστού από το σώμα μας είναι ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί δεν μπορούσαν να τον σκοτώσουν.

Ωστόσο, μπορούν να σκοτώσουν το σώμα μας, επειδή δεν έχουμε ακόμη αναστηθεί. Μπορούν όμως να μεταδοθούν μέσω του ευχαριστιακού Σώματος του Χριστού, επειδή οντολογικά δεν είναι κακοί, αλλά αποτελούν μέρος της δημιουργίας του Θεού. Το ίδιο ισχύει, για παράδειγμα, με την πενικιλίνη. Όπως καλά το γνωρίζουν οι ιερείς, το ευχαριστιακό Σώμα του Χριστού μπορεί να μουχλιάσει. Αλλά αυτή η μούχλα δεν είναι φθορά (κακό), πράγμα που δεν ισχύει για την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Η φθορά της αμαρτίας και ο θάνατος είναι το κακό. Η πενικιλίνη δεν είναι αμαρτία ή θάνατος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός, ο οποίος αποδείχθηκε ζωοποιός για τον άνθρωπο. Ενώ αρχικά θεωρήθηκε μια «φθορά», η πενικιλίνη κατέληξε να είναι ένα αντιβιοτικό που σώζει ζωές. Η οντολογική του κατάσταση ήταν πάντα η ίδια: καλή, ως μέρος της δημιουργίας του Θεού.

Ας επανέλθουμε όμως σε εκείνους που πιστεύουν ότι ο ιός δεν μπορεί να μεταδοθεί μέσω του μυστηρίου της Ευχαριστίας. Το λάθος τους, πρώτα-πρώτα, είναι ο δοκητικός συλλογισμός, επειδή θεωρούν, όπως οι Δοκήτες, ότι το Σώμα του Χριστού, συμπεριλαμβανομένου και του ευχαριστιακού, δεν υπόκειται στους νόμους της φύσεως. Ένα δοκητικό κείμενο από τη συλλογή του Nag Hammadi γράφει σχετικά με το σώμα του Χριστού: «Ο Ιησούς … έτρωγε και έπινε με έναν ειδικό τρόπο, χωρίς να εκκρίνει στερεά απόβλητα. Είχε μια τόσο μεγάλη ικανότητα και αντοχή, που η διατροφή του δεν αλλοιωνόταν, γιατί δεν γνώριζε φθορά». (Βαλεντίνος, 3).

Οι Δοκήτες, και αργότερα οι Ευτυχιανοί, πίστευαν επίσης, ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού ήταν οντολογικά διαφορετική από τη δική μας, παρότι έμοιαζε με την δική μας. Δηλαδή, δεν προσέλαβε ο Χριστός την ανθρώπινη φύση μας, αλλά κάτι άλλο. Δεύτερον, όσοι πιστεύουν τέτοια πράγματα υποπίπτουν στο ίδιο λάθος με τους Μανιχαίους. Ο Μανιχαϊσμός ήταν ένα δυαλιστικό σύστημα, που διαιρούσε τον φυσικό κόσμο σε καλό και κακό. Ένας Ψαλμός των Μανιχαίων, που διασώθηκε στα Κοπτικά στον κώδικα Medinet Madi, αναφέρει «Όταν ήρθε το Άγιο Πνεύμα μας αποκάλυψε τον δρόμο της αλήθειας και μας δίδαξε ότι υπάρχουν δύο φύσεις, εκείνη του φωτός και εκείνη του σκότους, διαφορετική η μια από την άλλη από την αρχή» (Ψλμ. 223).

Ο δυαλισμός πρεσβεύει, ότι μέρος του κόσμου γύρω μας είναι κατ’ ουσίαν (οντολογικά) κακό. Πολλοί βγάζουν το συμπέρασμα πως ο κοροναϊός είναι ένα τέτοιο κακό. Ως εκ τούτου, πιστεύουν ότι δεν μπορεί να μεταφερθεί μέσω των τίμιων δώρων στη Λειτουργία. Αυτό όμως είναι αποτέλεσμα, συνειδητά ή ασυνείδητα, μιας τέτοιας δυαλιστικής αντίληψης του κόσμου. Το κακό δεν είναι και δεν μπορεί να ενυπάρχει στη φύση.

Όπως εξηγεί ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, «το κακό δεν έχει θέση ούτε ανάμεσα σε πράγματα που υπάρχουν ούτε σε πράγματα που δεν υπάρχουν…κακό δεν υπάρχει ούτε μεταδίδεται …Το κακό είναι ανύπαρκτο, ούτε κληρονομείται στα υπάρχοντα πλάσματα» (Περί Θείων ονομάτων 4).

Το κακό είναι ριζωμένο μόνο στην ανθρώπινη ελευθερία: το πραγματικό κακό επέρχεται όταν τα ανθρώπινα όντα κάνουν λάθος επιλογές. Μια τέτοια επιλογή είναι να αγνοηθεί ο κίνδυνος μόλυνσης. Ίσως το πραγματικό κακό να μην είναι ο ιός, αλλά όταν κάποιος, αντί να δείχνει αγάπη στον γείτονα, επιλέγει να αγνοεί τους νόμους της φύσεως και αντί να μένει σπίτι, έρχεται να μολύνει άλλους ανθρώπους.

Translation: Prof. Petros Vassiliadis


To ιστολόγιοΔημόσια Ορθοδοξίαεπιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

About authors

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ