Χριστιανική πρακτική

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΕΙ Ο ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΤΡΟΛ

Δημοσιεύθηκε στις: 19 Απριλίου, 2021
73 views
Αξιολόγηση αναγνωστών:
0
(0)
Reading Time: 4 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: български | English | ქართული | Русский | Српски

Δυστυχώς το διαδικτυακό τρόλινγκ έχει γίνει κοινή πρακτική ακόμα και στους χριστιανικούς κύκλους. Ενώ συνήθως τα τρολ είναι γνωστά άτομα που αναδεικνύονται προκαλώντας αγανάκτηση και διαμάχες, η παρούσα τάση περιλαμβάνει ανωνυμους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα που αναρτούν στα προφίλ τους ιερές εικόνες, ενώ οι αντιδράσεις τους μόνο ιερές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν.

Τον περασμένο μήνα, η αδελφή Vassa Larin φιλοξένησε τους καθηγητές George Demacopoulos και Aristotle Papanikolaou στο κανάλι της “Coffee with Vassa”  στο YouTube για να συζητήσουν εάν η ιστοσελίδα της Δημόσιας Ορθοδοξίας  είναι «συμβιβαστική».

Όπως αναμενόταν, τα τρολ εμφανίστηκαν.

Δίχως να επεκταθούμε στο συγκεκριμένο διαδικτυακό περιστατικό, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι το τρόλινγκ προηγείται των κοινωνικών μέσω δικτύωσης και μπορεί να εντοπιστεί στη χριστιανική ιστορία. Ακόμα και οι πειρασμοί του Ιησού στην έρημο ήταν μια μορφή τρόλινγκ (βλ. Μτ. 4:1-11).

 Πιο πρόσφατα, ασχολήθηκα με έναν άγιο που αντιμετώπισε επίσης ένα τρολ. Εμπνεύστηκα μετά το άρθρο που έγραψα για την τελετή της Αγρυπνίας και αποφάσισα να περάσω ένα διάστημα διαβάζοντας τα γραπτά του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά και πιο συγκεκριμένα το βιβλίο Holy Hesychia: The Stillness that Knows God [Ιερή Ησυχία: Η Σιωπή που γνωρίζει το Θεό]. Εκεί ανακάλυψα για τη συνάντηση του αγίου με το τρόλ (17).

Το 1300, ένας λόγιος μοναχός, γνωστός ως Βαρλαάμ ο Καλαβρός αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη δυτική του λογιοσύνη για να αμφισβητήσει τους Ορθόδοξους διανοητές στην Κωσταντινούπολη προκειμένου να αποδείξει την ανωτερότητά του. Μετά την ήττα που υπέστη στην Κωνσταντινούπολη, νομίζω ότι ο Βαρλαάμ προσπάθησε να κατευνάσει την πληγωμένη του περηφάνια προκαλώντας τους ησυχαστές μοναχούς και υποστηρίζοντας ότι οι πνευματικές τους πρακτικές είναι αιρετικές. Ο Βαρλαάμ  έκρινε πιθανότατα ότι θα κυριαρχήσει σ’ αυτή την αντιπαράθεση λαμβάνοντας υπόψη το ακαδημαϊκό του υπόβαθρο σε σύγκριση με τη μόρφωση των  ησυχαστών μοναχών.

Ωστόσο,  υποτίμησε τον Γρηγόριο Παλαμά, ο οποίος αναδείχθηκε στον πιο αξιόλογο αντίπαλό του. Πρώτον, ο Παλαμάς προσπάθησε να υποδείξει κατ’ ιδίαν τα σφάλματα που έκανε ο Βαρλαάμ σχετικά με την κατανόηση του ησυχασμού. Παρόλα αυτά, όταν αυτή η προσπάθεια δεν άλλαξε τη στάση του Βαρλαάμ, ο Παλαμάς συνέγραψε το έργο Τριάδες Υπέρ των Ιερώς Ησυχαζόντων (18). Σύμφωνα με τον π. Ιωάννη Μάγεντορφ, «Ο Γρηγόριος Παλαμάς προσανατολίζει ολόκληρη την πολεμική του εναντίον του Βαρλαάμ του Καλαβρού στο ζήτημα της «ελληνικής σοφίας», την οποία θεωρεί την κύρια πηγή των σφαλμάτων του Βαρλαάμ» (Μάγεντορφ, Βυζαντινή Θεολογία).

Κάνοντας ένα βήμα πίσω, αξίζει να αναρωτηθούμε: ποιο ακριβώς ήταν το κίνητρο του Βαρλαάμ; Η δραστηριότητά του στην Κωνσταντινούπολη υποδηλώνει ότι η κύρια επιδίωξή του ήταν να αποκτήσει περισσότερη φήμη. Από τη στιγμή όμως που η προσπάθειά του αυτή ματαιώθηκε αφού δεν κατάφερε να νικήσει τους λόγιους της Κωνσταντινούπολης, η επιθετική του ιδιοσυγκρασία, η οποία είναι παρόμοια με αυτή των διαδικτυακών τρολ, τον έστρεψε ενάντια των ησυχαστών μοναχών. Επομένως, πιστεύω ότι ο Βαρλαάμ, καθώς και τα διαδικτυακά τρολ, συμπεριφέρονται κατ’ αυτόν τον τρόπο λόγω της ανασφάλειας που νιώθουν.

Αντιμετωπίζοντας τον Βαρλαάμ ο Παλαμάς μας προσέφερε ένα όμορφο κείμενο σχετικά με την ησυχαστική προσευχή: έναν λόγο για τη συνάντηση με το Θεό, ο οποίος είναι Άκτιστο Φως, μέσω της προσευχής της ησυχίας και της σιωπής. Μαθαίνουμε επίσης από τον Παλαμά ότι ο ησυχασμός αποτελεί μόνο ένα μέσον, ενώ ο στόχος είναι η θέωση: «Η θέωση είναι πέρα από κάθε όνομα. Γι’ αυτό εμείς που γράψαμε τόσα πολλά για την ησυχία δεν έχουμε τολμήσει έως τώρα να γράψουμε για τη θέωση» (Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, τρίτο βιβλίο, 1.32).

Μερικές φορές, όπως σ’ αυτό το παράδειγμα, η αντιμετώπιση του τρολ μπορεί να διαπαιδαγωγήσει και να εμπλουτίσει τους παρευρισκομένους. Ωστόσο, δεδομένης της ιδιαίτερα αδηφάγους διάθεσης των τρολ να επιτίθενται, να γελοιοποιούν και να κυριαρχούν, είναι απαραίτητο ότι αυτή η δέσμευσή μας δεν θα μας κάνει να φανούμε ανόητοι.

Η διαμάχη μεταξύ Παλαμά και Βαρλαάμ συνεχίστηκε και παρόλο που μια Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη υποστήριξε τελικά τον Παλαμά, ο Βαρλαάμ ποτέ δεν άλλαξε τις απόψεις του. Πολλές φορές, όσο και να εμπλεκόμαστε σε διάλογο με ένα τρολ, φαίνεται ότι το τελευταίο μπορεί να μην θέλει απλά να ανακαλύψει την αλήθεια ούτε έχει τη πρόθεση να αλλάξει τη θέση του. Πράγματι, απαντώντας στο τρολ, ορισμένες φορές το μόνο που κάνουμε είναι να τροφοδοτούμε το θυμό του ακόμα περισσότερο, ενώ ταυτόχρονα εξαντλείται η δική μας υπομονή και ενέργεια.

Επομένως, η αρετή της διάκρισης, η οποία σύμφωνα με τον Παλαμά βασίζεται στην πρακτική της νήψεως, μας αποτρέπει απ’ το να πέσουμε στην παγίδα ενός τρολ. Ο Παλαμάς, μας προτρέπει να εξαλείψουμε μέσω της νήψεως οτιδήποτε εμποδίζει τις σκέψεις να στραφούν προς το Θεό. Όταν λοιπόν λαμβάνουμε μια απάντηση από ένα διαδικτυακό τρολ, ενώ η ενστικτώδη μας αντίδραση είναι να του απαντήσουμε αμέσως, ο Παλαμάς θα μας έλεγε να σταματήσουμε και να επικεντρωθούμε στον εαυτό μας. Στον πυρήνα της νήψεως εντοπίζεται η ικανότητα του αυτοελέγχου (Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Πρώτο Βιβλίο, 2.2).

Εφόσον έχουμε αφιερώσει κάποιο χρόνο στη σιωπή και στη βίωση της ησυχίας, η οποία μπορεί να προέλθει μόνο από τον Θεό, τότε μπορούμε να στραφούμε σ’ Εκείνον, στο Άκτιστο Φως κι έπειτα να απαντήσουμε. Αποσπόμαστε από τον θυμό και την υπερηφάνεια που μπορεί να βρίσκονται στις καρδιές μας και επιτρέπουμε στην αγάπη του Θεού να διαποτίσει την ύπαρξή μας και να μεταμορφώσει την αρνητική εμπειρία σε ένωση μαζί Του. Από αυτή τη θέση της ένωσης, μπορούμε να αποφασίσουμε αν θα αντιδράσουμε ή όχι, αλλά ακόμη κι αν επιλέξουμε να αντιδράσουμε, θα το κάνουμε βασισμένοι στην αδιάλειπτη προσευχή, ενωμένοι με την Τριάδα και ανταποκρινόμενοι αγαπητικά. Επιπλέον σύμφωνα με το παράδειγμα της Τριαδικής ένωσης, μπορούμε να αποσπαστούμε από τον τρόπο με τον οποίο το τρολ αντιδρά στις προσπάθειές μας.

Εν τέλει, τα τρολ είναι άνθρωποι που τους αγαπάει ο Θεός, διότι είναι τραυματισμένοι και χρειάζονται τη θεραπευτική Του αγάπη. Ωστόσο, ελαττώνουν την αίσθηση του πόνου τους μέσω του τρόλινγκ. Ας μην πέσουμε στο επίπεδο τους, αλλά να μεταμορφωθούμε σε όργανα θεραπείας, δείχνοντας τους τον αναστημένο Χριστό.

Ω τρολ του Twitter,
Κοιτάξτε το πρόσωπο του Χριστού
Και θα σωθείτε.

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

About authors

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ