Γυναίκες στην Εκκλησία

Ας γράψουμε ιστορία: Να χειροτονήσουμε διακόνισσες στην Ορθόδοξη Εκκλησία εδώ και τώρα

Δημοσιεύθηκε στις: 27 Μαρτίου, 2023
458 views
Αξιολόγηση αναγνωστών:
3.4
(8)
Reading Time: 5 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: English | Русский

 

Ο Μάρτιος είναι ο ιστορικός μήνας της Γυναίκας, κατά τον οποίο αναγνωρίζουμε ιδιαίτερα τον ζωτικό ρόλο των γυναικών στην ιστορία, μεταξύ άλλων και στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυτές οι μαρτυρίες αξίζουν την προσοχή και την εκτίμησή μας, αλλά ας μην στρεφόμαστε μόνο στο παρελθόν, ας κοιτάξουμε και το μέλλον. Ας γράψουμε ιστορία.

Ας γράψουμε ιστορία χειροτονώντας εκ νέου γυναίκες ως διακόνισσες στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η συζήτηση σχετικά με τις διακόνισσες στην Ορθόδοξη Εκκλησία κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια ασχολείται με το τι είναι αυτός ο θεσμόςκαι το γιατί της ύπαρξής τουκαι –σε κάποιο βαθμό– το πότε. Ήρθε η ώρα να περάσουμε και στο ερώτημα του πώς μπορεί να λειτουργήσει εκ νέου.

Τι

Η χειροτονία των γυναικών ήταν συνηθισμένη πρακτική στην Εκκλησία ενώ ο θεσμός αυτός ποτέ δεν καταργήθηκε επίσημα, αλλά εξασθένησε με την πάροδο του χρόνου για διάφορους λόγους. Ο ρόλος των διακονισσών διέφερε ανάλογα με τον τόπο, την εποχή, την υπηρεσία, τη διακονία και τη βοήθεια προς τις άλλες γυναίκες: τη μεταφορά της Ευχαριστίας σε γυναίκες στο σπίτι, τη διακονία κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας και του Μυστηρίου της Βάπτισης, την κατήχηση και τη φιλανθρωπία. Οι διακόνισσες αποτελούν ένα αναπόσπαστο και σημαντικό κομμάτι της ιστορίας μας.

Γιατί

Υπάρχουν τόσοι πολλοί λόγοι υπέρ της χειροτονίας των γυναικών σήμερα. Οι γυναίκες που ήδη έχουν έναν ρόλο διακονίας στην Εκκλησία, θα έχουν και επίσημα την αρχή, την υποστήριξη, καθώς και την ευθύνη να διακονούν στις κοινότητές τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Εκκλησία θα συγκροτήσει έναν χώρο για τη διακονία των γυναικών από γυναίκες, κάτι που λείπει πολύ από την ζωή των ορθόδοξων γυναικών. Το πιο σημαντικό για μένα, ωστόσο, είναι το εξής: η Εκκλησία χρειάζεται διακόνισσες, ώστε να εκπληρώσει πληρέστερα την αποστολή της για διακονία των πιστών στον κόσμο. Η χειροτονία διακονισσών δεν θα διορθώσει όλα τα κακώς κείμενα, αλλά θα ενδυναμώσει την ικανότητα της Εκκλησίας στην προσφορά συμπαράστασης και στη διάδοση του χαρμόσυνου μηνύματος του Ευαγγελίου.

Υπάρχει και μια ακόμη απάντηση στο γιατί: πρόκειται για την ορθή ανταπόκριση στις προσδοκίες της παράδοσής μας. Οι διακόνισσες δεν αποτελούν μονάχα τμήμα του παρελθόντος μας, διότι έχει ζητηθεί η επαναφορά του θεσμού των διακονισσών από πολλές πλευρές της Εκκλησίας στην εποχή μας, συμπεριλαμβανομένης της Γ΄ Πανορθόδοξης Διάσκεψης της Ρόδου του 1988 και του πρόσφατου κείμενου Υπέρ της του κόσμου ζωής: Το κοινωνικό ήθος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το οποίο αποτελεί καρπό της εργασίας των μελών Ειδικής Επιτροπής Θεολόγων που όρισε ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Εμείς από την πλευρά μας οφείλουμε να σεβαστούμε και να αφουγκραστούμε την συλλογική σοφία της Εκκλησίας χειροτονώντας διακόνισσες εκ νέου.

Πότε

Μερικές φορές ακούω ότι η ενδεχόμενη θεσμοθέτηση της χειροτονίας διακονισσών «θα προκαλούσε σχίσμα» ή ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή». Πρέπει να αντιληφθούμε το γεγονός ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία βρίσκεται ήδη σε σχίσμα αναφορικά με τις γυναίκες και τον ρόλο τους στην Εκκλησία. Χάνουμε τις νέες γενιές (και ορισμένους ανθρώπους από τις γηραιότερες επίσης), επειδή είναι ακατανόητο και εντελώς απαράδεκτο (τόσο για τους άντρες όσο και για τις γυναίκες) να παραμένουμε σε μια εκκλησιαστική κοινότητα που παρά τη διδασκαλία και την ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τιμά μόνο τα χαρίσματα των ανδρών στη διακονία μέσω χειροτονίας. Επιπλέον, ο φόβος του σχίσματος ή της διάσπασης δεν πρέπει να αποτελεί κριτήριο για ενδεχόμενη αλλαγή στην Εκκλησία. Εάν η Ορθόδοξη Εκκλησία μεταβάλλει τις πρακτικές της όσον αφορά τις γυναίκες λόγω πιστότητας στην κατανόηση της αλήθειας, κάθε πιθανότητα διαίρεσης δεν θα πρέπει να αποτελεί λόγο για ανησυχία. Τέλος, αν περιμένουμε να έρθει η «κατάλληλη στιγμή», όταν όλα στον Ορθόδοξο κόσμο θα είναι ήρεμα και τακτοποιημένα, δεν θα κάνουμε ποτέ τίποτα.

Πώς

Η επαναφορά του θεσμού των διακονισσών θα περιλαμβάνει έναν δημιουργικό επαναπροσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο ο θεσμός μπορεί να υπηρετήσει αποτελεσματικότερα την Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα. Παρόλο που οι ιστορικές πηγές παρέχουν πληροφορίες δεν πρέπει να είναι καθοριστικές, διότι οι διακόνισσες του 21ου αιώνα θα είναι διαφορετικές από τις διακόνισσες της αρχαίας εκκλησίας, αν και αποτελούν τη φυσική συνέχειά τους. Οι διακόνισσες σήμερα μπορούν να ασχοληθούν με διάφορους τύπους διακονίας, όπως τη φιλανθρωπία, την διοίκηση, την εφημερία σε ναό, την κοινωνική εργασία, καθώς και την ποιμαντική φροντίδα των γυναικών και των ανδρών της ενορίας. Επιπλέον, οι διακόνισσες σήμερα μπορούν να βοηθήσουν στο ιερό κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας ή άλλων ακολουθιών. Ασφαλώς θα υπάρχουν τοπικές προσαρμογές σ’ αυτά τα λειτουργήματα· για παράδειγμα, οι διακόνισσες στην Κορέα μπορεί να έχουν διαφορετικούς ρόλους και αρμοδιότητες από τις διακόνισσες στην Αμερική, τη Ρουμανία ή την Αφρική.

Βασικά υφίσταται προηγούμενο χειροτονίας διακονισσών στην Αφρική. Το 2017, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, χειροθέτησε αρκετές γυναίκες ως διακόνισσες. Η εν λόγω πρωτοβουλία περιπλέχθηκε λόγω εξωτερικών πιέσεων, επειδή επρόκειτο για «χειροθεσίες» και όχι για «χειροτονίες», , αλλά, παρ’ όλα αυτά, έχουμε ένα παράδειγμα στον 21ο αιώνα μιας τοπικής εκκλησίας που καλωσορίζει με θάρρος τις γυναίκες ως διακόνισσες.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους η Ορθόδοξη Εκκλησία μπορεί κατά την επόμενη δεκαετία να θεσμοθετήσει τον τρόπο χειροτονίας διακονισσών. Οποιαδήποτε τέτοια διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει τη συμμετοχή αμφότερων κληρικών και λαϊκών, ανδρών και γυναικών. Για παράδειγμα, μια σύνοδος επισκόπων θα μπορούσε να αναθέσει σε μια ομάδα εργασίας, η οποία θα περιλαμβάνει μέλη απ’ όλο το φάσμα της Εκκλησίας, την προετοιμασία της εφαρμογής του θεσμού των διακονισσών. Μια ομάδα γυναικών που έχουν ήδη τις απαιτούμενες δεξιότητες για να αναλάβουν τον ρόλο των διακονισσών- και υπάρχουν πολλές τέτοιες ορθόδοξες γυναίκες– δεξιότητες όπως η εφημερία σε ναό, η πνευματική καθοδήγηση, θα μπορούσαν να εκπαιδευτούν και εν συνεχεία να χειροτονηθούν για να υπηρετήσουν σε συγκεκριμένες ενορίες που διάκεινται θετικά στον θεσμό των διακονισσών. Μια άλλη οδός είναι ο εντοπισμός μιας ομάδας γυναικών που θα εκπαιδευτεί στον θεσμό των διακονισσών σε κάποια Ορθόδοξη εκκλησιαστική σχολή και εν συνεχεία η χειροτονία και η τοποθέτησή τους σε κατάλληλες ενορίες. Οργανισμοί όπως το Κέντρο Αγ. Φοίβη για τον θεσμό της Διακόνισσας (St. Phoebe Center for the Deaconess), του οποίου προεδρεύω, αποτελούν έναν επιστημονικό κόμβο ερευνητών και ζωντανής εμπειρίας αναφορικά με τη διακονία των γυναικών. Οι εν λόγω οργανισμοί θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη σχεδίαση και την υποστήριξη στη διαδικασία της καθιέρωσης του θεσμού των διακονισσών στην Εκκλησία.

Το Κέντρο Αγ. Φοίβη για τον θεσμό της Διακόνισσας γιορτάζει φέτος τη δέκατη επέτειό του. Η πρώτη δεκαετία του οργανισμού επικεντρώθηκε στο τι είναι, το γιατί και το πότε της ύπαρξής του. Αν και το κέντρο θα συνεχίσει την εκπαίδευση σχετικά με την ιστορία και την ανάγκη ύπαρξης του θεσμού, ωστόσο, κατά τη δεύτερη δεκαετία λειτουργίας του η κατεύθυνση της έρευνας θα μετατοπιστεί στο πώς μπορεί να υπάρξει εκ νέου  η χειροτονία των διακονισσών, υποστηρίζοντας σύνολη την Εκκλησία –κληρικούς και λαϊκούς– καθώς αρχίζουμε να διακρίνουμε και να οραματιζόμαστε καλύτερα την επανίδρυση του θεσμού των διακονισσών σήμερα.

Η χειροτονία διακονισσών στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι δυνατή, διότι ο εν λόγω θεσμός δεν αποτελεί απόκλιση από την αλήθεια της Εκκλησίας, αλλά αυθεντική έκφρασή της. Το τι είναι, το γιατί και το πότε έχουν αποσαφηνιστεί. Ας προχωρήσουμε στο πώς. Ας γράψουμε ιστορία και ας χειροτονήσουμε γυναίκες ως διακόνισσες στην Ορθόδοξη Εκκλησία μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Σχετικά με τον συγγραφέα

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 3.4 / 5. Vote count: 8

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ