Δημόσια ζωή

Ορθόδοξοι Χριστιανοί και η Επανάσταση των Δικαιωμάτων στην Αμερική

Δημοσιεύθηκε στις: 2 Φεβρουαρίου, 2024
22 views
Αξιολόγηση αναγνωστών:
0
(0)
Reading Time: 4 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: English | Русский
Orthodox Christians and the Rights Revolution in America

Οποιοσδήποτε παρακολουθεί τις διαμάχες στην Εκκλησία αλλά και στις κοινωνίες πολλών χωρών παγκοσμίως, αντιλαμβάνεται τη κρίσιμη σημασία του όρου «δικαιώματα» . Τον Μάρτιο του 2018, το Κέντρο Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών έλαβε την πρωτοβουλία έναρξης ένα πολυετούς προγράμματος με στόχο την έρευνα της Ορθοδοξίας και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είχα την τιμή να προσκληθώ για να συμμετάσχω στο εν λόγω εγχείρημα, καθώς  ασχολούμαι με παρεμφερή ζητήματα εδώ και μια δεκαετία. Επιπλέον, γνωρίζω την πολυπλοκότητα του θέματος των δικαιωμάτων. Λίγα χρόνια νωρίτερα, μετά το πέρας ενός συνεδρίου, ένας συνάδελφος με είχε ρωτήσει γιατί επέλεξα να γράφω για τόσο πολύπλοκα ζητήματα. Παρόλο που ποτέ δεν θεώρησα τα θέματα που επιλέγω ιδιαίτερα δυσεπίλυτα, απάντησα ότι αυτό που με παρακινεί είναι ένα αίσθημα περιέργειας και δυσαρέσκειας ταυτόχρονα για ό,τι έχει γραφτεί  –ή δεν έχει γραφτεί– έως τώρα σχετικά με ζητήματα που θεωρώ σημαντικά.

Η εργασία μου, με τίτλο Orthodox Christians and the Rights Revolution in America [Ορθόδοξοι Χριστιανοί και η Επανάσταση των Δικαιωμάτων στην Αμερική], αποτελεί το αποκορύφωμα περισσότερων από δύο δεκαετιών έρευνας, ενώ συνεχίζω να ασχολούμαι ενεργά με το ζήτημα των «δικαιωμάτων» στην αγγλοαμερικανική νομική και συνταγματική παράδοση, διότι πρόκειται για ένα θέμα που με ενδιαφέρει ιδιαιτέρως. Παρόλα αυτά η έρευνα σχετικά με τα αστικά και τα συνταγματικά δικαιώματα, τη θρησκευτική ελευθερία, την κληροδότηση περιουσιακών στοιχείων, τη διάθεση περιουσίας σε φιλανθρωπικά καταπιστεύματα, τις διαμάχες μεταξύ κληρικών και λαϊκών, καθώς και την εξέλιξη των πολιτικών δικαιωμάτων, δεν επικεντρωνόταν ούτε στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ούτε στην Ορθόδοξη Εκκλησία.  Το 2006 έγραψα το δοκίμιο «Law, Religion, and State Making» [Νόμος, Θρησκεία και Κρατική Δομή] κρίνοντας την επιστημονική συμβολή του αείμνηστου Harold. J. Berman καθώς και των νεότερων ερευνητών Philip S. Gorski και John Witte, Jr.  Λίγα χρόνια αργότερα, συνάντησα απροσδόκητα τον Witte στην Ατλάντα, όπου ο ίδιος και ο Frank S. Alexander ήταν επικεφαλής του Κέντρου για την Έρευνα του Δικαίου και της Θρησκείας στο Πανεπιστήμιο Emory. Το 2006, είχαν δημοσιεύσει το βιβλίο τους με τίτλο The Teachings of Modern Christianity on Law, Politics and Human Nature [Η Διδασκαλία του Σύγχρονου Χριστιανισμού για το Δίκαιο, την Πολιτική και την Ανθρώπινη Φύση]. Στην εισαγωγή, τέθηκε το ερώτημα σχετικά με τις πεποιθήσεις των Ορθοδόξων σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κοινωνικής θεωρίας, ελευθερίας του λόγου, και ισότητας των φύλων, ενώ ο τρόπος με τον οποίο θα ανταποκρίνονταν οι Ορθόδοξοι σε αυτά τα ζητήματα κατέστη αντικείμενο των επιστημονικών μου ενδιαφερόντων.  

Στην ίδια συνάντηση στην Ατλάντα, είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με τον Αριστοτέλη Παπανικολάου, που είχε προσκληθεί από τους Alexander και Witte για να συμμετάσχει ως ορθόδοξος συνεργάτης σε μια περαιτέρω διερεύνηση σχετικά με ζητήματα που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το βιβλίο του Παπανικολάου, Η Πολιτική της Θέωσης εξέτασε ορισμένα από τα ερωτήματα των Alexander και Witte, κυρίως όμως μέσα από το πρίσμα της θεολογίας και όχι της ιστορίας. Όταν αργότερα ο Α. Παπανικολάου με προσκάλεσε σε ένα συνέδριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Όσλο της Νορβηγίας και με ρώτησε με ποιο τρόπο θα αντιμετώπιζα το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αφού του απάντησα, τόνισε ότι θα αντιμετώπιζα σοβαρές δυσκολίες.

Επιθυμώντας να μη βρεθώ σε αδιέξοδο, αποφάσισα να συντάξω ένα «εισαγωγικό» εγχειρίδιο παρέχοντας ενδελεχείς εξηγήσεις για τα διάφορα είδη «δικαιωμάτων» και τη μεταξύ τους διάκριση, προτού υποβάλει κάποιος στους Ορθοδόξους τα ερωτήματα των Alexander και Witte.

Το βιβλίο Ορθόδοξοι Χριστιανοί και η Επανάσταση των Δικαιωμάτων επιχειρεί να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι Ορθόδοξοι, καθώς και οι Μη-Χαλκηδόνιοι Χριστιανοί, αγωνίστηκαν για την ενσωμάτωση των δικών τους κληροδοτημένων αντιλήψεων σχετικά με τα δικαιώματα, τα καθήκοντα και τα προνόμια στο πλαίσιο της αγγλοαμερικανικής νομικής και συνταγματική εξέλιξης των δικαιωμάτων, τόσο εντός της Εκκλησίας αλλά και πέραν αυτής. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, συμπεριλαμβανομένων και όσων δεν έχουν μεταναστεύσει στην Αμερική, αντιλήφθηκαν γρήγορα την αξία και τα πλεονεκτήματα της αποδοχής και υποστήριξης ορισμένων μορφών δικαιωμάτων. Τα εν λόγω πλεονεκτήματα απέκτησαν ιδιαίτερη σημασία για την Εκκλησία στη Βόρεια Αμερική εντός του πλαισίου μιας συνταγματικής δημοκρατίας και προσέλκυσαν το ενδιαφέρον Ορθόδοξων θεολόγων σε διεθνές επίπεδο.

Αυτό που η έρευνα και τα συμπεράσματά μου δεν κατορθώνει να απαντήσει, μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

Πρώτον, ανεπίλυτες παραμένουν οι διαφωνίες μεταξύ των Ανατολικών Ορθοδόξων παγκοσμίως σχετικά με τα δικαιώματα, τα προνόμια και τις αρμοδιότητες των ιεραρχών, καθώς και το ζήτημα της συνοδικότητας και του πρωτείου, ιδίως όσον αφορά το ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Μόσχας. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει επίσης και τις τοπικές Εκκλησίες, οδηγώντας την ήδη εύθραυστη και δημογραφικά περιορισμένη Ορθόδοξη παρουσία στη Βόρεια Αμερική προς μεγαλύτερο κατακερματισμό. Η επιμονή στην εθνική Ορθοδοξία θέτει υπό αμφισβήτηση το ζήτημα της δέσμευσης Ανατολικών Ορθοδόξων και Μη-Χαλκηδονίων Χριστιανών στο όραμα μιας ενιαίας Βορειοαμερικανικής εκκλησίας.

Δεύτερον, η εμπιστοσύνη στο τι θεωρείται λογικό, πιθανό και συμφωνημένο πρότυπο σχετικά με την αλήθεια και τα τεκμήρια απόδειξης –αυτό που ο συγγραφέας Jonathan Rauch ονομάζει «επιστημική κρίση»– δηλαδή το τι θεωρείται πραγματική γνώση, ποιος την εκφράζει και γιατί πρέπει να παραδεχόμαστε αυτούς που υποστηρίζουν ότι κατέχουν μια συγκεκριμένη γνώση– απειλεί να χάσει τη σημασία της, κυρίως για τους νεότερους, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων. Επιπλέον, παρατηρείται μια αυξανόμενη αδιαφορία έναντι του παραδοσιακού κλάδου των ανθρωπιστικών επιστημών, ο οποίος αποτελούσε επί αιώνες τον χώρο, στον οποίο η Εκκλησία επιχειρούσε να επιτύχει συναίνεση σχετικά με την ερμηνεία του όρου «δικαιώματα» στο πλαίσιο της Ορθόδοξης πίστης.

Τέλος, η ποιμαντική υποχρέωση προστασίας των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των παντρεμένων, των άγαμων, των αγέννητων, των γυναικών και των μειονοτήτων στο πλαίσιο της παράδοσης του Ευαγγελίου παραμένει προβληματική και υποβαθμισμένη. Ωστόσο, αυτή η ποιμαντική μαρτυρία παρέχει τη δυνατότητα στους Ορθοδόξους να συμβάλουν μελλοντικά στην ανάπτυξη της βορειοαμερικανικής κοινωνίας. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε πως είναι αναγκαίο να συγκροτηθεί μια ορθόδοξη προοπτική για τα δικαιώματα σε συνεργασία με τους συμπολίτες μας Χριστιανούς και μη. Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί εξακολουθούν να μην γνωρίζουν τι πιστεύουν και διδάσκουν οι Ορθόδοξοι σχετικά με τα ερωτήματα που τους θέτουν οι Witte και Alexander.  Ενδιαφέρονται όμως άραγε οι ίδιοι οι Ορθόδοξοι γι’ αυτό;  Είναι αρκετά περίεργοι, ώστε να ανακαλύψουν την αντίληψη της Παράδοσής τους σχετικά με τέτοια ερωτήματα;

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Σχετικά με τον συγγραφέα

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ