Δημόσια ζωή

Η κηδεία του Αλεξέι Ναβάλνι: Η αφήγηση ενός αυτόπτη μάρτυρα

Δημοσιεύθηκε στις: 4 Μαρτίου, 2024
Σύνολο προβολών 13
Αξιολόγηση αναγνωστών:
0
(0)
Reading Time: 6 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: English | Русский

Σημείωση συντακτών: Καταγράψαμε την ιστορία της Μαρίας (δεν πρόκειται για το πραγματικό της όνομα), η οποία βρισκόταν στην εκκλησία της Παναγίας της Πονολύτριας στην περιοχή Μαρίινο της Μόσχας  την ημέρα που τελέστηκε η κηδεία του Αλεξέι Ναβάλνι. Η αφήγηση αποτελεί περιγραφή όλων όσων έλαβαν χώρα, μέσα απ’ τη ματιά ενός αυτόπτη μάρτυρα.

Την 1η Μαρτίου, νωρίς το πρωί, έφτασα στην εκκλησία της Παναγίας της Πονολύτριας στο Μαρίινο για την κηδεία του Αλεξέι Ναβάλνι. Η νεκρώσιμη ακολουθία ήταν προγραμματισμένη για τις 2 το μεσημέρι, αλλά είχα ήδη φτάσει εκεί από τις 8:30 το πρωί, καταφέρνοντας να παρακάμψω τον τα μέτρα ασφαλείας, σε αντίθεση με όσους έφτασαν αργότερα και έπρεπε να υποβληθούν σε εξονυχιστικό έλεγχο.

Κατά τη διάρκεια όλων των πρωινών ακολουθιών παρατήρησα στην άκρη της εκκλησίας έναν άγνωστο ιερέα, που πιθανότατα ήταν και μοναχός, να προσεύχεται ευλαβικά. Αργότερα παρακολούθησα ένα βίντεο από το νεκροταφείο, όπου ο ίδιος ιερέας ασπάστηκε για τελευταία φορά τον Αλεξέι, ακολουθούμενος από τη μητέρα του θανούντος και εν συνεχεία σκόρπισε λίγο χώμα πάνω στο φέρετρο όπως είθισται.

Ο προϊστάμενος του ναού, πρωτοπρεσβύτερος Ανατόλιος, έφτασε στην εκκλησία λίγο πριν την έναρξη της νεκρώσιμης ακολουθίας. Ο ναός αποτελείται από τρία ιερά και ο πατέρας Ανατόλιος εισήλθε από τη δεξιά πλευρά, ενώ στη συνέχεια, ένας άνδρας που φαινόταν να είναι πράκτορας του καθεστώτος τον ακολούθησε από μια πλαϊνή είσοδο. Έτσι όπως στεκόταν δεν μπορούσα να μην τον παρατηρώ. Έπειτα άρχισε να εξετάζει προσεκτικά τους παρευρισκόμενους, ενώ εγώ τον φωτογράφησα. Αργότερα, εισήλθε στο ιερό, μένοντας μόνος με τον προϊστάμενο. Φαίνεται ότι έπρεπε να μιλήσουν για κάποιο θέμα ιδιαιτέρως.

Ρώτησα την κυρία που πουλούσε κεριά αν ήξερε ποιος ήταν ο άντρας με τα μαύρα στο ιερό. «Δεν είναι παπαδάκι πάντως» μου απάντησε, ενώ χαμογελώντας πρόσθεσε: «Είναι κάτι άλλο». Ποιος θα μπορούσε να ήταν άραγε; Θα έπρεπε να το μάθω μόνος μου…

Τον παρατήρησα ξανά καθώς απομακρυνόταν από τους παρευρισκόμενους. Έκανε το σταυρό, σαν να ήταν έτοιμος για προσευχή. Μόνο που κρατούσε τα χέρια πίσω από την πλάτη, σφίγγοντας τα κλειδιά του αυτοκινήτου και φαινόταν να είναι σε ετοιμότητα σαν σωματοφύλακας. Ήταν πολύ παράξενος, γι’ αυτό προτίμησα να στρέψω αλλού το βλέμμα μου. Σύντομα παρατήρησα και άλλους άνδρες με μαύρα ρούχα, οι οποίοι παρακολουθούσαν στενά το εκκλησίασμα.

Εκείνη τη στιγμή, λοιπόν, αυτοί οι άνδρες, μαζί με τους αστυνομικούς, άρχισαν να συζητούν με τους φύλακες της εκκλησίας και τις γυναίκες που βοηθούσαν στον ναό. Ξαφνικά, οι κυρίες που ήταν υπεύθυνες για την πώληση των κεριών φόρεσαν λευκά μαντήλια στα κεφάλια τους, λες και επρόκειτο για κάποιο σύνθημα αναγνώρισης «φίλου» ή «εχθρού», ενώ πίσω απ’ τον πάγκο έλεγε η μία στην άλλη να μοιράσουν τα υπόλοιπα μαντήλια. Τότε είπα σε μια γυναίκα κοντά μου ότι αν αγόραζε έναν απ’ αυτά τα μαντήλια θα ήταν και αυτή «υπό κάλυψη». Πίστευα ότι η αστυνομία θα άφηνε στην ησυχία τους όσους δεν είχαν καλυμμένα τα κεφάλια, αλλά έκανα λάθος. Εννοώ ότι αυτές οι γυναίκες ήταν ντυμένες πιο ελαφρά, ενώ οι υπόλοιποι φορούσαμε τα παλτά και τα σακάκια μας.

Οι πρωινές ακολουθίες άρχισαν με τον Εσπερινό στις 9:00. Εν συνεχεία ακολούθησε η ανάγνωση των Ωρών. Η Θεία Λειτουργία ξεκίνησε γύρω στις 11 π.μ., ενώ ακολούθησε αγιασμός και  παννυχίδα, η οποία αποτελεί μεγάλο μνημόσυνο. Κατά τη διάρκεια του μνημοσύνου ορισμένοι γονάτισαν και νομίζω ότι προσεύχονταν για τον Αλεξέι. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας ρώτησα τον ιερέα εάν θα τελούσε την εξόδιο ακολουθία και μου απάντησε «πιθανότατα». Του είπα ότι ο Αλεξέι είναι μάρτυρας, αλλά δεν μου απάντησε.

Κάποια στιγμή ένα φύλακας μαζί με έναν άλλον πράκτορα βρίσκονταν στην άκρη του ιερού και φαινόνταν απασχολημένοι με κάτι. Ξαφνικά η σύνδεση στο διαδίκτυο χάθηκε. Όταν μετέλαβα, προσπάθησα να συνδεθώ στο διαδικτυακό μου προσευχητάρι για να διαβάσω τις προσευχές μετά τη Θεία Κοινωνία αλλά δεν ήταν δυνατόν. Επίσης, είχε χαθεί το σήμα των κινητών μας τηλεφώνων. Το μόνο που μπορούσαμε να κάνουμε ήταν να στείλουμε μήνυμα.

Έπειτα μας έδιωξαν από την εκκλησία με τη δικαιολογία ότι ο ναός έπρεπε να καθαριστεί. Κάποιος έβαλε μια ηλεκτρική σκούπα, ενώ άλλος άρχισε να σφουγγαρίζει. Τότε ακούστηκε μια δυνατή φωνή: «Ο ναός θα παραμείνει κλειστός για λόγους καθαριότητας!».  Όλοι έπρεπε να φύγουν και όσοι δεν συμμορφώθηκαν με την εντολή εκδιώχθηκαν. Προσέφερα τις υπηρεσίες μου, πρόθυμος να βοηθήσω στον καθαρισμό των μανουαλιών ή ακόμα και στο σφουγγάρισμα, αλλά μου αρνήθηκαν και μάλιστα μου είπαν ότι πρέπει να αποχωρήσω απ’ τον ναό. Τότε τους υπενθύμισα ότι θα λογοδοτήσουν στο Θεό για τις πράξεις τους. Τελικά έλαβα τη συνηθισμένη απάντηση: ο ιερέας δεν δίνει την ευλογία του.

Μαζί με έναν άλλο πιστό φέραμε μερικά προσευχητάρια για να τα δώσουμε στους υπόλοιπους. Οι παρευρισκόμενοι άρχισαν να διαβάζουν, λέγοντας ότι απλώς προσεύχονται και δεν υπάρχει λόγος να τους διώξουν. Δεν θέλαμε να φύγουμε και, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν περιμέναμε ότι θα μας επιτρέψουν να εισέλθουμε εκ νέου στον ναό. Τελικά, η αστυνομία έκανε την εμφάνισή της, συγκέντρωσε τους πάντες και τους διέταξε να φύγουν. Αν και μας υποσχέθηκαν ότι θα μας επιτρέψουν να επιστρέψουμε στο ναό, εμείς δεν τους εμπιστευόμασταν.

Έτσι βρεθήκαμε στην αυλή της εκκλησίας, ενώ πιο πέρα, πίσω από την περίφραξη του ναού και παρακάτω βρίσκονταν χιλιάδες άνθρωποι με λουλούδια στα χέρια. Προφανώς, αυτοί οι άνθρωποι δεν είχα δικαίωμα να εισέλθουν στον ναό. Ρώτησα τον ιερέα: «Η κόρη μου θα μπορέσει να έρθει; Είναι καθ’ οδόν απ’ το σχολείο.». Εκείνος απάντησε: «Δεν έχω ιδέα, μάλλον όχι.». Και ακριβώς αυτό συνέβη. Ένας άλλος επισκέπτης ρώτησε αν θα μπορούσε μια κυρία, η οποία είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση θα μπορούσε να εισέρθει στο ναό και έλαβε την ίδια απάντηση.

Λίγα λεπτά πριν από την καθορισμένη ώρα, η οικογένεια του Αλεξέι εισήλθε στον άδειο ναό. Όλοι μας στεκόμασταν στην είσοδο του ναού και δεν ξέραμε καν ότι ήταν ήδη εκεί. Μόνο όταν το πλήθος άρχισε να χειροκροτεί, αντιληφθήκαμε ότι είχαν φέρει τον Αλεξέι. Πέρα απ’ την περίφραξη, ακουγόταν η φωνή χιλιάδων ανθρώπων που κραύγαζαν: «Αλεξέι, σ’ ευχαριστώ!».

Μόνο τέσσερα μέλη της οικογένειας ήταν παρόντα: η μητέρα, ο πατέρας, η μητέρα της Γιούλια και δίπλα στον πατέρα μια ακόμη γυναίκα, πιθανώς μια θεία. Ήταν συγκλονιστικό να τους βλέπεις εκεί μόνους, στην έρημη εκκλησία. Τότε πολλοί από εμάς που είχαν αποχωρήσει ξαναμπήκαν μέσα. Δεν μπορώ να πω ότι ο ναός ήταν γεμάτος, αλλά υπήρχε όμως πολύς κόσμος.

Πριν από την έναρξη της εξοδίου ακολουθίας, ο ιερέας υπενθύμισε ότι η εκκλησία αποτελεί τόπο λατρείας και ειρήνης. Φάνηκε ότι θέλει να αποθαρρύνει τους παρευρισκόμενους από τυχόν βιντεοσκόπηση της ακολουθίας, η οποία, ωστόσο, δεν παρεμποδίστηκε παρά τις αυστηρές προειδοποιήσεις.

Κατά την έναρξη της επιμνημόσυνης δέησης, ο κόσμος απόθετε λουλούδια στο φέρετρο. Αμέσως μετά, πολλοί απομακρύνονταν, πρώτα απ’ τον ιερέα και εν συνεχεία απ’ τους υπεύθυνους για την τέλεση της κηδείας. Δεν μπορούσα να καταλάβω  τι ακριβώς γίνεται, επειδή στεκόμουν κάτω απ’ το φέρετρο και δεν είχα ορατότητα. Επιχείρησα να πλησιάσω την οικογένεια, αλλά δεν τα κατάφερα, ενώ δίπλα μου στεκόταν μια γυναίκα που κρατούσε τη βιογραφία του Αλεξάνδρου Σμόρελ Ο Άγιος εναντίον του Τρίτου Ράιχ και μια φωτογραφία του Ναβάλνι.

Μετά την ολοκλήρωση της ακολουθίας ο ιερέας εκφώνησε έναν ιδιαίτερα σύντομο επικήδειο λόγο. Επρόκειτο μόνο για ένα τυπικό κήρυγμα χωρίς να ειπωθεί οτιδήποτε ουσιαστικό, κάτι που αναμενόταν σε μια τόσο επίσημη περίσταση. Παρόλα αυτά, πριν απ’ την τέλεση της εξοδίου ακολουθίας ο ιερέας είχε πλησιάσει τη μητέρα του Ναβάλνι και μίλησε μαζί της. Ολοκληρώνοντας τον λόγο του, ανακοίνωσε ότι μόνο τα μέλη της οικογένειας επιτρεπόταν να πλησιάσουν το φέρετρο για να δώσουν τον τελευταίο ασπασμό. Η εν λόγω ανακοίνωση αναστάτωσε τους πάντες και τότε ο κόσμος άρχισε να πηγαίνει προς το φέρετρο. Ήθελα και εγώ να μας επιτραπεί να αποχαιρετίσουμε το αγαπημένο μας πρόσωπο για τελευταία φορά και κατάφερα να πλησιάσω λίγο πριν τον απομακρύνουν, ενώ η οικογένεια είχε ήδη αποχωρήσει.

Η μητέρα του Αλεξέι φαινόταν ήρεμη αλλά πολύ κουρασμένη. Ήθελε πολύ να επιτραπεί σε όλους εκείνους που τον αγαπούσαν να έχουν την ευκαιρία να τον αποχαιρετήσουν και μάλιστα εξέφρασε ανοιχτά την επιθυμία της. Μερικά απ’ τα λουλούδια που πλαισίωναν το φέρετρο έπεσαν στο δάπεδο του ναού. Μια γυναίκα μάζεψε μερικά και μου τα έδωσε για να τα πάω στο κοιμητήριο, ωστόσο, δεν τα κατάφερα. Αυτή κατόρθωσε να περάσει την πύλη, όχι όμως κι εγώ. Η αστυνομία μας κράτησε μέσα για ακόμη δέκα λεπτά και οι πύλες παρέμειναν κλειστές. Όταν τελικά μας επέτρεψαν να εξέλθουμε, φώναξα στους αστυνομικούς ότι θα τους συναντούσα στις επόμενες δίκες της Νυρεμβέργης. Παντού γύρω μας υπήρχαν μασκοφορεμένοι μυστικοί αστυνομικοί που παρακολουθούσαν και βιντεοσκοπούσαν.

Όταν το φέρετρο μεταφέρθηκε στο κοιμητήριο, δεν μπορούσαμε μήνυμα να στείλουμε. Στάθηκα κοντά στις πύλες της εκκλησίας και παρόλο που η κόρη μου ήταν εκεί στο πλήθος, δεν κατάφερα να την εντοπίσω. Βάδιζα αργά προς το νεκροταφείο και τελικά έφτασα στις εννέα και μισή. Μυστικοί αστυνομικοί συνέχιζαν να καταγράφουν όλους όσους είχαν συγκεντρωθεί έξω από την πύλη του νεκροταφείου και στέκονταν ακριβώς πίσω από την τοπική αστυνομία.

Την επόμενη μέρα, όταν έφερα την κόρη μου σ’ εκείνον τον ναό, συνάντησα την ίδια πωλήτρια κεριών. Είχα την αίσθηση ότι με αναγνώρισε, ενώ το βλέμμα της επιβεβαίωνε πως την προηγούμενη ημέρα ήταν προσχεδιασμένο να μας διώξουν απ’ την εκκλησία.

Έπειτα περπατήσαμε με την κόρη μου μέχρι το κοιμητήριο. Ήθελα τόσο πολύ να δει όλα τα λουλούδια, τα κεριά, τις κάρτες, τα ποιήματα, τις φωτογραφίες και τα διάφορα αναμνηστικά που είδα εκεί την Παρασκευή. Κάποιος είχε τοποθετήσει έναν σταυρό φτιαγμένο από κλωνάρια πάνω στα λουλούδια, ωστόσο, όλα καταστράφηκαν και απομακρύνθηκαν μόλις σε μια νύχτα.

Στην είσοδο του κοιμητηρίου υπήρχε πάλι έλεγχος με ανιχνευτές μετάλλων, ενώ ακόμα και τα μπουκάλια νερού αφαιρούνταν από τους επισκέπτες. Το ερώτημά μου σχετικά με την ύπαρξη όλων αυτών των μέτρων ασφαλείας παρέμεινε αναπάντητο από τους αστυνομικούς, ενώ όσοι όλοι προσέρχονταν στο κοιμητήριο φωτογραφίζονταν από έναν μυστικό πράκτορα ντυμένο στα μαύρα ως συνήθως. Τον ρώτησα για ποιον δουλεύει και μου αποκρίθηκε με αγένεια.

Χθες, φεύγοντας από το κοιμητήριο, ρώτησα έναν εθνοφρουρό που στεκόταν δίπλα μου καθ’ όλη τη διάρκεια της πομπής εάν θα μπορούσε να επισκεφθεί τον τάφο του Ναβάλνι όταν είναι εκτός υπηρεσίας. «Φυσικά και όχι» μου απάντησε, δεν επιτρέπεται.

Την Τρίτη ημέρα, επιστρέψαμε στο νεκροταφείο, επειδή η κόρη μου το ζήτησε. Δεν υπήρχε αστυνομία ούτε μέτρα ασφάλειας. Ο καθένας ήταν ελεύθερος να πάει στον τάφο και ερχόταν όλο και περισσότερος κόσμος…

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ