Δημόσια ζωή, Διορθόδοξες Σχέσεις, Θρησκεία και σύγκρουση

Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας (ROCOR) και οι Δυτικές Αξίες

Δημοσιεύθηκε στις: 15 Απριλίου, 2024
15 views
Αξιολόγηση αναγνωστών:
0
(0)
Reading Time: 14 minutes
Διαθέσιμο επίσης στα: English | Русский
ROCOR and Western Values

Παρουσίασα την ακόλουθη εισήγηση στις 17 Φεβρουαρίου 2024 στην πόλη Γουίλινγκ (Wheeling) του Ιλινόι στο συνέδριο “Δεν είμαστε μόνοι”. Το εν λόγω συνέδριο οργάνωσαν λαϊκοί της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας (ROCOR), οι οποίοι ανησυχούν για τα αναφυόμενα εκκλησιαστικά ζητήματα λόγω του πολέμου του Πούτιν εναντίον της Ουκρανίας.

Το θέμα της εισήγησης, «Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας και οι δυτικές αξίες» χρήζει ανάλυσης, διότι ο Πατριάρχης Κύριλλος και το καθεστώς Πούτιν έχουν επανειλημμένα δικαιολογήσει την εισβολή στην Ουκρανία ως κάποιου είδους προσπάθεια να σωθεί η Ουκρανία από την επιρροή των «δυτικών αξιών». Παράλληλα, η εκκλησία στην οποία ανήκω, η ROCOR, καθώς και η Σύνοδός της που εδρεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έχει εκφράσει οποιαδήποτε άποψη αναφορικά με την υπεράσπιση των συγκεκριμένων «δυτικών αξιών» εντός της Ρωσίας και εντός του πλαισίου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας, της οποίας η ROCOR αποτελεί επισήμως ένα «αυτόνομο» τμήμα.

Πριν εξετάσω περαιτέρω το θέμα των «δυτικών αξιών» στη ROCOR, επιτρέψτε μου να παραθέσω ένα παράδειγμα των επιθέσεων του Πατριάρχη Κυρίλλου σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως «δυτικές αξίες», προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς και το γιατί η εκκλησία μας στη δυτική διασπορά μπορεί να τις αντιλαμβάνεται διαφορετικά. Ας δούμε τι είπε ο Πατριάρχης στο κήρυγμά του στις 6 Μαρτίου 2022, την Κυριακή της Συγχώρεσης:

«Εδώ και οκτώ χρόνια γίνονται προσπάθειες να καταστραφούν τα πάντα στο Ντονμπάς, στο οποίο, ωστόσο παρατηρείται μια αντίσταση, μια ουσιαστική απόρριψη προς τις τωρινές λεγόμενες αξίες, τις οποίες προβάλλουν αυτοί που διεκδικούν την παγκόσμια δύναμη. Σήμερα βλέπουμε μια δοκιμασία πίστης αναφορικά με αυτή τη δύναμη, ένα είδος μετάβασης σε αυτόν τον «ευτυχισμένο» κόσμο, τον κόσμο της υπερκατανάλωσης, τον κόσμο της υποτιθέμενης «ελευθερίας». Γνωρίζετε ποια είναι αυτή η δοκιμασία; Είναι πολύ απλή και ταυτόχρονα τρομακτική: είναι η διεξαγωγή μιας παρέλασης ομοφυλοφίλων. Οι πολλαπλές προσπάθειες για τη διοργάνωση μιας τέτοιας παρέλασης αποτελούν μια δοκιμασία πίστης σε αυτήν την ισχυρή κοινωνία – και γνωρίζουμε ότι αν οι άνθρωποι ή οι χώρες απορρίψουν αυτές τις προσπάθειες, τότε δεν εντάσσονται σε αυτήν την κοινωνία, αποξενώνονται απ’ αυτήν. Γνωρίζουμε, ωστόσο, την αμαρτία που προωθείται μέσω των λεγόμενων παρελάσεων υπερηφάνειας. Πρόκειται για μια αμαρτία που καταδικάζεται από τον Λόγο του Θεού – τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη. Επιπλέον, ο Κύριος, ενώ καταδικάζει την αμαρτία, δεν καταδικάζει τον αμαρτωλό. Τον καλεί μόνο σε μετάνοια, αλλά όχι σε σημείο όπου διά ενός αμαρτωλού ανθρώπου και της συμπεριφοράς του, η αμαρτία να καθίσταται πρότυπο ζωής, δηλαδή μια σεβαστή και αποδεκτή εκδοχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς.»

Αυτό που κάνει ο Πατριάρχης εδώ είναι να διυλίζει τον κώνωπα και να καταπίνει την καμήλα, καλώντας μας να κάνουμε το ίδιο. Εφιστά την προσοχή μας στις παρελάσεις των ομοφυλοφίλων, τις οποίες θα ονομάσω «κουνούπι», εφόσον λαμβάνουν χώρα μια φορά τον χρόνο στις δυτικές πόλεις και ασφαλώς δεν επικροτούνται από τους πάντες, ούτε συμμετέχει η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού σ’ αυτές. Παρόλα αυτά, επιτρέπονται, όπως επιτρέπεται το στριπτίζ και τα τόπλες μαγιό, καθώς και οι φανταχτερές και αποκαλυπτικές στολές κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού σε πολλά μέρη της Δύσης. Ο Πατριάρχης εδώ, όμως, εκμεταλλεύεται τις ευαισθησίες των Ορθόδοξων Χριστιανών σχετικά με την «αμαρτία», ούτως ώστε να καταπιούν την «καμήλα» της δικαιολόγησης της στρατιωτικής επίθεσης εναντίων εκείνων που θεωρεί αμαρτωλούς. Είναι προφανές ότι καμία συμπεριφορά του ανθρωπίνου όντος –εφόσον δεν βλάπτει άλλους– δεν δικαιολογεί τη δολοφονία ως τρόπο αποτροπής της όσο αμαρτωλή και να θεωρείται. Κάθε κυρίαρχη χώρα στη Δύση αποφασίζει μέσω του νομικού της συστήματος ποια είναι τα όρια της αποδεκτής συμπεριφοράς στο δημόσιο χώρο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ειρηνική συνύπαρξη των πολιτών της. Στις δυτικές χώρες, παρά τις διαφωνίες που μπορεί να υπάρχουν για το τι είναι ή δεν είναι αποδεκτό δημοσίως, όπως η χρήση της μαντίλας από μουσουλμάνες γυναίκες ή η είσοδος τρανς ατόμων σε ορισμένες τουαλέτες, η δημοκρατία υποστηρίζει την ελευθερία του ατόμου και των κοινοτήτων να εκφράζονται όπως θέλουν μέσα στα πλαίσια του νόμου. Ως Εκκλησία, τιμούμε και εκτιμούμε αυτές τις ελευθερίες και εκφράζουμε τη στήριξή μας στις «δυτικές αξίες» στη ROCOR, όπως θα δείξω παρακάτω .

Επιτρέψτε μου να προσδιορίσω με μεγαλύτερη ακρίβεια τις «δυτικές αξίες» στις οποίες αναφέρομαι. Εννοώ τις αξίες που προστατεύονται από την Πρώτη Τροποποίηση του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία επικυρώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1791, ως τμήμα της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων. Αυτές οι «δυτικές αξίες» περιλαμβάνουν την ελευθερία της θρησκείας, την ελευθερία του λόγου, την ελευθερία του Τύπου και την ελευθερία της συνάθροισης. Τα εν λόγω δικαιώματα απολαμβάνουν και ασκούν ευρέως οι πολίτες στις δυτικές κοινωνίες εκτός της Ρωσίας υπό το καθεστώς του Πούτιν. Πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί όπως ο Αλεξέι Ναβάλνι [δολοφονηθείς μετά τη συγγραφή του παρόντος κειμένου στις 15-16 Φεβρουαρίου 2024] και ο Βλαντίμιρ Καρα-Μούρζα μαραζώνουν σε σωφρονιστικές αποικίες εξαιτίας της αντίστασής τους κατά της διαφθοράς και της καταπίεσης των εν λόγω ελευθεριών στη Ρωσία, ενώ ιερείς όπως ο π. Αλεξέι Ουμίνσκι και ο π. Τζον Κόβαλ απομακρύνονται από τις θέσεις τους και καθαιρούνται μάλιστα από το Πατριαρχείο Μόσχας επειδή προσεύχονται για ειρήνη αντί για νίκη. Οι εν λόγω ιερείς έχουν διαπομπευθεί διότι δεν απαγγέλλουν κατά λέξη σε κάθε Θεία Λειτουργία την Προσευχή για την Αγία Ρωσία, γνωστή ως Προσευχή για τη Νίκη, γραμμένη από τον Πατριάρχη Κύριλλο.

Παρ’ όλα αυτά, ήδη από την έναρξη του πολέμου του Πούτιν κατά της Ουκρανίας, η ηγεσία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας δεν έχει εκφράσει καμία θέση σχετικά με την υπεράσπιση των «δυτικών αξιών» στη Ρωσία. Αντίθετα, έχει αντιδράσει κατά των παρεμβάσεων ενάντια στη θρησκευτική ελευθερία και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία εκ μέρους της κυβέρνησης Ζελένσκι. Τις προηγούμενες δεκαετίες, κατά τη διάρκεια ολόκληρης της Σοβιετικής περιόδου, η εκκλησία που ανήκω αντιτίθετο στις διώξεις των χριστιανών στη Ρωσία, γεγονός που οδήγησε σε ρήξη με την εκκλησιαστική διοίκηση του Μητροπολίτη Σέργιου Στραγκορόντσκι, ο οποίος εγκαινίασε μια πολιτική αφοσίωσης προς το άθεο σοβιετικό καθεστώς το 1927.

Θα επιστρέψω στη Δήλωση Πίστης του Μητροπολίτη Σέργιου στο σοβιετικό καθεστώς του 1927 στο τέλος της παρούσας εργασίας. Πριν όμως το κάνω αυτό, θα εξετάσω 1) την παρούσα επιλεκτική εφαρμογή των δυτικών αξιών εκ μέρους της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας αναφορικά με την Ουκρανία και όχι με τη Ρωσία 2) θα παραθέσω ορισμένες σκέψεις σχετικά με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας όπως την γνώρισα στην παιδική μου ηλικία, τότε που αυτοπροσδιοριζόταν «η ελεύθερη φωνή της Ρωσικής Εκκλησίας.» και 3) θα διερευνήσω πώς θα μπορούσαμε να αναπτυχθούμε και να προχωρήσουμε εμπρός, όχι αποκαρδιωμένοι αλλά θαρραλέα, εμπνευσμένοι από την εκκλησιαστική μας ιστορία και από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε επί του παρόντος ως Εκκλησία. 

Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας και οι Δυτικές Αξίες σήμερα

Ας εξετάσουμε μερικά παραδείγματα πρόσφατων δηλώσεων εκ μέρους της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας αναφορικά με την υπεράσπιση των δυτικών αξιών στην Ουκρανία. Το πρώτο μας παράδειγμα προέρχεται από το επίσημο δελτίο τύπου της τακτικής συνεδρίασης της Συνόδου των Επισκόπων της ROCOR στις 9 Δεκεμβρίου 2022:

«Ο Μητροπολίτης Μάρκος πρότεινε να εξεταστούν χωριστά και να συζητηθούν θέματα που αφορούν τη ζωή της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία αντιμετωπίζει σήμερα διώξεις και πολιτικά υποκινούμενες ταραχές. Η Σύνοδος των Επισκόπων εξέφρασε την ανησυχία της για την επιθετικότητα και τη βία που στρέφεται κατά της κανονικής Εκκλησίας στην επικράτεια της Ουκρανίας. Κάλεσε όλους όσους κατέχουν θέσεις εξουσίας να μην αγνοήσουν τα γεγονότα, αλλά να υψώσουν τη φωνή τους και να επιμείνουν στην αποκατάσταση και τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και θρησκευτικών ελευθεριών, αναφορικά τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Ονούφριο, τους αρχιερείς, τους ποιμένες και τους πιστούς που αποτελούν το ποίμνιο της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.»

Σημειώστε παρακαλώ ότι στην προαναφερθείσα δήλωση, ο Μητροπολίτης Μάρκος προϋποθέτει ότι τα «θεμελιώδη δικαιώματα και η θρησκευτική ελευθερία», δηλαδή οι δυτικές αξίες, είναι κάτι για το οποίο αξίζει κανείς να υψώσει τη φωνή του.

Έχουμε, επίσης, δει διάφορες δηλώσεις από επισκόπους της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Για παράδειγμα η είδηση από τη Σαρακοστιανή εκδρομή της Ανατολικής Αμερικάνικης Επισκοπής της ROCOR στις 12 Απριλίου 2023, η οποία κατήγγειλε την «απόπειρα έξωσης» των μοναχών από τη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου εκ μέρους της ουκρανικής κυβέρνησης (ας σημειωθεί εδώ ότι οι μοναχοί ακόμη δεν έχουν εκδιωχθεί από τη Λαύρα). Ακολουθεί ένα απόσπασμα από την εν λόγω δήλωση:

«Οι πράξεις αυτές και η προσπάθεια έξωσης από τη Λαύρα εκ μέρους της ουκρανικής κυβέρνησης έχουν προκαλέσει την καταδίκη σχεδόν όλων των Τοπικών και Αυτοκέφαλων Ορθοδόξων Εκκλησιών. Ενώνουμε τη φωνή μας με τις δικές τους, παρακαλώντας τις ουκρανικές αρχές να αναλάβουν την ευθύνη για τις ενέργειές τους και να επιτρέψουν στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία να εκτελέσει τα πνευματικά της καθήκοντα εν ειρήνη. Ως πατριώτες, νομοταγείς και ευσυνείδητοι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, παρακαλούμε επίσης το Κογκρέσο μας να λάβει τα απαραίτητα μέτρα που διαθέτει για να εξασφαλίσει τις θρησκευτικές ελευθερίες του κλήρου και των πιστών της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.»

Εδώ παρατηρούμε εκ νέου μια επιβεβαίωση όχι μόνο των «θρησκευτικών ελευθεριών του κλήρου και των πιστών», αλλά και την αναγνώριση ότι πρόκειται για «πατριώτες, νομοταγείς και ευσυνείδητους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών.» Με άλλα λόγια, εδώ έχουμε μια επαλήθευση των «δυτικών αξιών».

Επίσης, κατά την Σαρακοστιανή Εκδρομή της Μητρόπολιτης Σικάγου και Μέσης Αμερικής το 2023, η οποία έλαβε χώρα στο Σαν Αντόνιο, έγινε λόγος για μία από τις εκκλησίες στην Ουκρανία και αναφέρθηκε το εξής: «Ο Μητροπολίτης Πήτερ μας ενθαρρύνει  να απευθυνθούμε στους κυβερνητικούς μας εκπροσώπους, εκφράζοντας την υποστήριξή μας προς την κανονική Εκκλησία στην Ουκρανία και τη διαφωνία μας με την υποστήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης προς τη σχισματική εκκλησία.» Εδώ βλέπουμε ακόμη και πολιτική δράση, καθώς και προτροπή προς όλους τους πιστούς, οι οποίοι καλούνται να επικοινωνήσουν με τα μέλη του Κογκρέσου των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής. Αν κάποιος από εμάς έχει ακούσει τα τελευταία δύο χρόνια ότι η ROCOR διατηρεί αποστάσεις από την πολιτική, ας λάβουμε υπόψιν πως αυτό δεν σημαίνει ότι κατά τη Σαρακοστή δεν πρέπει να εκφράζουμε τη διαφωνία μας με την πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης γράφοντας στους κυβερνητικούς μας εκπροσώπους. Είναι περίεργο άραγε κάτι τέτοιο; Μήπως δεν πρόκειται για άσκηση «πολιτικής»;

Κατά τη διάρκεια της ίδιας Σαρακοστής του 2023, ο Επίσκοπος Λονδίνου και Δυτικής Ευρώπης της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας Ειρηναίος ένοιωσε ότι δεν μπορούσε να «σιωπήσει» αναφορικά με αυτό το ζήτημα και δημοσίευσε μια δήλωση που αρχίζει ως εξής:

«Δεν μπορώ να παραμείνω σιωπηλός αναφορικά με τις σοβαρές και νέες αδικίες που συντελούνται στην ιερή γη της Ουκρανίας, οι οποίες προκαλούν περαιτέρω θλίψη. Η θλίψη του πολέμου τώρα ενισχύεται με την τραγωδία των πιο φοβερών κα βάναυσων διώξεων κατά Χριστιανών που συντελούνται σε πολλά σημεία της χώρας. Ενώ αυτές οι διώξεις υφίστανται εδώ και πολλά χρόνια, τις τελευταίες ημέρες έχουν επιδεινωθεί με νέες αδικίες που επιβάλλονται κατά σαφή παραβίαση της ουκρανικής νομοθεσίας και των διεθνών συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Εκ νέου παρατηρούμε μια ανησυχία για τις «δυτικές αξίες» και τις «διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα». Πρόκειται για κάτι αξιοσημείωτο, δεδομένου ότι ο ίδιος Επίσκοπος Λονδίνου και Δυτικής Ευρώπης Ειρηναίος δημοσίευσε ένα βίντεο και μια δήλωση τον Σεπτέμβριο του 2023 με τίτλο «Είμαστε εναντίον αυτού του πολέμου», στην οποία ισχυρίζεται ότι η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας δεν εμπλέκεται στην πολιτική και καταδικάζει κάθε μορφή δίωξης «ανεξαρτήτως των δραστών της». Ας παραθέσουμε τα λόγια του Επισκόπου Ειρηναίου.

«Δεν κάνουμε πολιτική στην εκκλησία. Εμείς στην Εκκλησία εκτός Ρωσίας δεν συνδεόμαστε με κανένα κράτος ή κυβέρνηση, ούτε με κάποια πολιτική ιδεολογία, όπως ορισμένοι στα μέσα ενημέρωσης σπεύδουν να υποθέσουν […]Αυτό δεν είναι ένα πολιτικό ζήτημα, αλλά θρησκευτικό. Είμαστε ενάντια σε κάθε πόλεμο, και ειδικά σ’ αυτόν τον πόλεμο, όπως και κατά της αιματοχυσίας και των διωγμών, ανεξάρτητα από το ποιοι είναι οι δράστες τους

Αλλά είναι άραγε αλήθεια αυτό; Δεν υπάρχουν ιερείς στη Ρωσία που αντιτίθενται στον πόλεμο και έχουν αποσχηματιστεί και αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα λόγω της αντίθεσής τους; Δεν έχουν φυλακιστεί Ορθόδοξοι Χριστιανοί και άλλοι άνθρωποι επειδή αντιστάθηκαν στη διαφθορά και στην προπαγάνδα υπέρ του πολέμου στη Ρωσία; Υπήρξε κάποια διαμαρτυρία για όλα αυτά; Που είναι οι δηλώσεις της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας ενάντια στο καθεστώς του Πούτιν και των απάνθρωπων διώξεών του; Επιπλέον, αναρωτιέμαι που είναι οι δηλώσεις της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας κατά των εγκλημάτων πολέμου στη Μπούτσα, στη Μαριούπολη και ενάντια των συνεχών επιθέσεων κατά αμάχων και μη-στρατιωτικών υποδομών στην Ουκρανία; Ο Επίσκοπος Ειρηναίος δηλώνει ότι δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλός αναφορικά με την «τραγωδία των φοβερών και βάναυσων διώξεων κατά των χριστιανών» στην Ουκρανία. Άραγε δεν έχει υποπέσει στην αντίληψή του η «τραγωδία της φοβερής και βάναυσης» σφαγής αμάχων στην Ουκρανία; Όχι; Είναι «πολιτική δήλωση» η αναφορά σ’ αυτές τις θηριωδίες;

Υπό το πρίσμα των πολιτικών δηλώσεων της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εκτός Ρωσίας κατά της εσωτερικής πολιτικής της ουκρανικής κυβέρνησης και ταυτόχρονα της σιωπής της αναφορικά με άλλα ζητήματα, όπως την εσωτερική πολιτική της Ρωσίας, η οποία ασκεί διώξεις ενάντια σε ιερείς που προσεύχονται για την ειρήνη, αξίζει να θέσουμε το εξής ερώτημα: γιατί η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας παρουσιάζεται τόσο μονόπλευρη όσον αφορά την υπεράσπιση των δυτικών αξιών; Μπορεί αυτό να οφείλεται στο ότι η εκκλησία μας, ίσως ανεπίγνωστα, επηρεάζεται ή ελέγχεται από πράκτορες του Κρεμλίνου στη Δύση;

Προτού κατηγορηθώ ότι υποστηρίζω αβάσιμες θεωρίες συνωμοσίας, θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα ανησυχητικό γεγονός που πρόσφατα ήρθε στο φως και έχει σχέση με το ζήτημα των υποτιθέμενων «διώξεων των Χριστιανών στην Ουκρανία», όπως προωθούνται από πράκτορες της FSB (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφάλειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας) στην Ευρώπη μέσω Ευρωπαίων πολιτικών που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους. Μια πρόσφατη έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από τον γνωστό ερευνητή Χρίστο Γκρόζεφ και τους συνεργάτες του στην ομάδα ερευνητικής δημοσιογραφίας Bellingcat δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα The Insider την 1η Φεβρουαρίου 2024. Η εν λόγω έρευνα αποκάλυψε ότι ένας πράκτορας της FSB στην Ευρώπη, ο Ιλία Βεχτόμοφ, γνωστός και ως «Αλεξέι», έδωσε εντολή σ’ έναν πολιτικό που είχε υπό τον έλεγχό του να προωθήσει το θέμα των «διωγμών κατά των Χριστιανών στην Ουκρανία» στη Μπούντεσταγκ (Γερμανικό Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο). Ο πράκτορας Βεχτόμοφ έδωσε οδηγίες στον σύνδεσμό του στη Μπούντεσταγκ, Βλαντιμίρ Σεργκιένκο, σύμβουλο του Έουγκεν Σμιτ (Eugen Schmidt) του ακροδεξιού κόμματος AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία), να προωθήσει αυτό το θέμα σε διάφορες πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένης της Μπούντεσταγκ καθώς και στέλνοντας μια επιστολή προς τον Πάπα Φραγκίσκο, η οποία συντάχθηκε υπό την επίβλεψη της FSB. Στόχος των εν λόγω πρακτόρων της FSB που δραστηριοποιούνται στη Δύση, όπως κατέστη γνωστό στην έρευνα που αποκάλυψε την προσωπική αλληλογραφία μεταξύ των δύο ανδρών, είναι να σταματήσει η στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε ότι η εν λόγω έρευνα, καθώς και οι υπόλοιπες που έχουν διενεργηθεί από τον Χρίστο Γκρόζεφ και την ομάδα του, δεν αποτελούν περιθωριακές θεωρίες συνωμοσίας. Επιπλέον, αυτές οι έρευνες έχουν πυροδοτήσει εκτεταμένες συζητήσεις και τη διενέργεια εσωτερικής έρευνας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζετε τουλάχιστον την πιθανότητα ότι πράκτορες της FSB ασκούν επιρροή ακόμη και σε εκκλησιαστικούς κύκλους της διασποράς.

Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός Ρωσίας και οι Δυτικές Αξίες κατά το παρελθόν

Σε προσωπικό επίπεδο, θα ήθελα να αναφέρω πως αναπολώ την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησίας εκτός Ρωσίας των παιδικών και νεανικών μου χρόνων στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και του 1980, όταν ως εκκλησία μαζί με τους ιερείς και τους επισκόπους μας διαδηλώναμε μπροστά από τη Ρωσική Πρεσβεία στη Νέα Υόρκη ενάντια στις διώξεις των Χριστιανών στην ΕΣΣΔ. Ο πατέρας μου, ιερέας της ROCOR, είχε ένα αυτοκόλλητο στον προφυλακτήρα του αυτοκινήτου του που έγραφε το εξής: «Προσευχηθείτε για τους διωκόμενους Χριστιανούς στην ΕΣΣΔ». Αξίζει να τονιστεί ότι η Σύνοδος των Επισκόπων της ROCOR αυτοπροσδιοριζόταν ως «η ελεύθερη φωνή της Ρωσικής Εκκλησίας» όπως έχω αναφέρει σε πολλά από τα πρακτικά των Συνόδων και Συνεδριάσεών της, τα οποία μελέτησα ενδελεχώς στο αρχείο της Συνόδου στη Νέα Υόρκη πριν από χρόνια κατά τις αρχές του 2000. Ο τότε Αρχιεπίσκοπος Βερολίνου και Γερμανίας Μάρκος μου είχε αναθέσει να ετοιμάσω εκθέσεις και δοκίμια σχετικά με την ιστορία της ρήξης της ROCOR με τη Σύνοδο της Μόσχας του Μητροπολίτη Σεργίου. Σκοπός της εν λόγω έρευνας ήταν να συνδράμει στην αποκατάσταση της κοινωνίας μεταξύ της ROCOR και του Πατριαρχείου Μόσχας. Αργότερα παρουσίασα τις αναφορές μου στον Αρχιεπίσκοπο Μάρκο καθώς και αρκετές εργασίες σε κλειστές συνεδριάσεις μεταξύ εκπροσώπων της ROCOR και του Πατριαρχείου Μόσχας, οι οποίες συνεκλήθησαν για να συζητηθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο δικαιοδοσιών στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την αποκατάστασης της μεταξύ τους κοινωνίας που έλαβε χώρα το 2007.

Με βάση την εμπειρία μου στην ROCOR και τις έρευνές μου για την ιστορία της, θα έλεγα ότι η δήλωση πως δεν ασχολείται με την πολιτική δείχνει άγνοια της ιστορίας της ή, τουλάχιστον, του λόγου ύπαρξής της ως διακριτής εκκλησιαστικής οντότητας στη διασπορά. Επιπροσθέτως, η ιστορία του διαχωρισμού της ROCOR και η διακοπή της κοινωνίας με το Πατριαρχείο Μόσχας ξεκινάει ουσιαστικά με την άρνηση της Συνόδου υπό τον Μητροπολίτη Αντώνιο Χραποβίτσκι να σιωπήσει ενάντια στους διωγμούς της Εκκλησίας της Ρωσίας από το σοβιετικό καθεστώς. Ιδού τι αναφέρει η Διακήρυξη Πίστης προς το σοβιετικό καθεστώς του Μητρ. Σέργιου Στραγκορόντσκι και της Συνόδου του, με ημερομηνία 29.16.1927 σχετικά με αυτό το ενοχλητικό για το σοβιετικό καθεστώς ζήτημα των επισκόπων και πιστών της διασποράς που μιλούσαν ανοιχτά για τα εγκλήματα του σοβιετικού καθεστώτος παρεμποδίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την εδραίωση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ της εκκλησίας της Μόσχας και του κράτους: 

«[…] Δυστυχώς, διάφορες περιστάσεις, κυρίως δηλώσεις και ενέργειες εξωτερικών εχθρών του σοβιετικού κράτους, οι οποίες δεν σχετίζονται μόνο με απλούς πιστούς της Εκκλησίας μας, αλλά και με ηγετικά στελέχη, προκάλεσαν τη φυσιολογική και δικαιολογημένη δυσπιστία της κυβέρνησης προς την ηγεσία της Εκκλησίας γενικότερα. Αυτό παρεμπόδισε τις προσπάθειες του Μακαριωτάτου [Πατριάρχου Τύχωνος] γι’ αυτό και δεν έμελλε να δει αυτές τις προσπάθειες [την επίτευξη εδραίωσης εμπιστοσύνης με το σοβιετικό καθεστώς] να καρποφορούν κατά τη διάρκεια της ζωής του.»

Ο Σέργιος συνεχίζει με τα εξής στην εν λόγω περιβόητη Διακήρυξη Πίστης:

«Σ’ αυτό το πλαίσιο, το ζήτημα των κληρικών που εγκατέλειψαν τη χώρα μαζί με τους εμιγκρέδες καθίσταται ιδιαίτερα σοβαρό. Η σκληρή αντισοβιετική ρητορική ορισμένων ιεραρχών και ιερέων μας στο εξωτερικό, η οποία προκάλεσε σοβαρή ζημιά στις σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης και της Εκκλησίας οδήγησε τον μακαριστό Πατριάρχη να καταργήσει τη Σύνοδο του Εξωτερικού (2 Μαΐου/22 Απριλίου 1922). Η Σύνοδος, ωστόσο, συνεχίζει να υφίσταται δίχως να έχει μεταβάλει την θέση της. Επιπλέον, προσφάτως, δίχασε ακόμη και την εκκλησιαστική κοινότητα του εξωτερικού λόγω των αξιώσεών της για εξουσία. Για να σταματήσει αυτή η κατάσταση, ζητήσαμε από τους κληρικούς στο εξωτερικό να δεσμευτούν εγγράφως δηλώνοντας απόλυτη εμπιστοσύνη στη σοβιετική κυβέρνηση και τις κοινωνικές της δραστηριότητες. Οι κληρικοί που δεν θα αποδεχθούν ή θα παραβιάσουν την εν λόγω δέσμευση θα αποκλειστούν από την τάξη των κληρικών του Πατριαρχείου Μόσχας. Φρονούμε ότι με αυτήν την οριοθέτηση θα εξασφαλιστούμε από οποιεσδήποτε εκπλήξεις από το εξωτερικό.»

Όπως είναι γνωστό, η Σύνοδος της ROCOR αρνήθηκε το 1927 και καθ’ όλη τη διάρκεια του υπόλοιπου 20ου αιώνα να σιωπήσει όπως είχε ζητήσει ο Σέργιος. Σήμερα, ωστόσο, μετά την ένωση με το Πατριαρχείο Μόσχας το 2007, δηλαδή εκατό χρόνια μετά τη Διακήρυξη του Σεργίου, συνεχίζουμε να σιωπούμε, ειδικά για τους διωγμούς στη Ρωσία, ενώ αναφορικά με τις «δυτικές αξίες» συνεχίζουμε να τις υπερασπιζόμαστε επιλεκτικά κυρίως όσον αφορά αυτό που θεωρούμε διωγμούς των Ορθοδόξων Χριστιανών στην Ουκρανία.

Τι Μπορούμε να Κάνουμε;

Πιστεύω ότι εμείς που βρισκόμαστε στη λεγόμενη διασπορά, θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε ως ως αγκάθι στους κόλπους της διεστραμμένης ένωσης μεταξύ μιας εκκλησίας και ενός δολοφονικού και διεφθαρμένου κράτους εντός της Ρωσίας, αποκαλύπτοντας την πραγματικότητα αυτής της ανήθικης αλληλεξάρτησης. Σήμερα, ο εν λόγω διεφθαρμένος δεσμός και η αλληλεξάρτηση οδηγούν σε καταστροφικές συνέπειες για την εκκλησία και σε εγκληματικές επιθετικές πράξεις που ρημάζουν εκατομμύρια ανθρώπους στην Ουκρανία. Το Πατριαρχείο Μόσχας αποτελεί μέρος αυτού του προβλήματος διότι παραποιεί την Αγία Γραφή και άλλες πτυχές της Ορθόδοξης Παράδοσης για να δικαιολογήσει και να στηρίξει την εγκληματική επιθετικότητα εναντίον αθώων ανθρώπων στην Ουκρανία, καθώς και ιδιαίτερα αξιόλογων προσωπικοτήτων στη Ρωσία. Η εν λόγω αλλοίωση της εκκλησιαστικής παράδοσης συνεπάγεται την υποβάθμιση της έννοιας των «Δυτικών αξιών» ως ελευθεριών που απολαμβάνουμε εμείς στη Δύση, σαν να μην είναι και η ελευθερία μια Ορθόδοξη χριστιανική αξία.

Όμως, για να πούμε του λόγου το αληθές, πιστεύω ότι πρέπει να εμβαθύνουμε την κατανόησή μας αγγίζοντας την αλήθεια αυτού του ζητήματος, στου οποίου το επίκεντρο βρίσκεται μια βαθιά παρερμηνεία του ποιοι είμαστε ως Εκκλησία, τι και Ποιον τιμούμε και σε Ποιον πιστεύουμε και εμπιστευόμαστε, καθώς και σε Ποιον οφείλουμε να υπακούμε αλλά και από Ποιον προέρχεται η «ενότητα της Εκκλησίας».

Η ROCOR διακήρυξε πριν από πολλά χρόνια στους ύμνους για τους Νεομάρτυρες και Ομολογητές της Ρωσίας ότι «δεν σώζουν οι άνθρωποι την Εκκλησία». Άραγε το πιστεύουμε αυτό σήμερα ή νομίζουμε πως είναι καλύτερο να σιωπούμε για χάρη της «ενότητας της Εκκλησίας», ακόμη και όταν ο θάνατος και η καταστροφή δικαιολογούνται στο όνομα δήθεν «παραδοσιακών αξιών»; Είναι η ενότητα πάση θυσία αυτό στο οποίο πιστεύει η ROCOR; Μήπως η ROCOR, η οποία πάντα καταδίκαζε τον οικουμενισμό ως «παναίρεση», ιδιαίτερα επειδή τον αντιλαμβανόταν ως θυσία της αλήθειας για χάρη της ενότητας, τώρα ουσιαστικά αποσιωπά την αλήθεια εξαιτίας της ενότητας; Φρονώ ότι είμαστε υπεύθυνοι ως εκκλησία για τη διάκριση της θεολογικής και εκκλησιολογικής αλήθειας, όταν μάλιστα η παραποίηση και τα ψέματα σχετικά με αυτή την αλήθεια διακηρύσσονται από τον άμβωνα του Πατριαρχείου Μόσχας.

Ας σημειωθεί εδώ ότι η παραποίηση της Αγίας Γραφής υφίσταται ήδη από τη Διακήρυξη του 1927στη Διακήρυξη της Πίστης προς το σοβιετικό καθεστώς εκ μέρους του Σεργίου και ειδικότερα στην παράθεση ενός αποσπάσματος από το 13ο Κεφάλαιο της Προς Ρωμαίους Επιστολής, το οποίο στους πρώτους στίχους αναφέρεται στην υποταγή στις κρατικές αρχές. Η Διακήρυξη Πίστης δηλώνει το εξής:

«[…] Θέλουμε να είμαστε Ορθόδοξοι και παράλληλα να αναγνωρίζουμε τη Σοβιετική Ένωση ως μητέρα πατρίδα, της οποίας οι χαρές και επιτυχίες της είναι και δικές μας, όπως και οι αποτυχίες της. Κάθε επίθεση που στρέφεται εναντίον της Ένωσης, είτε πρόκειται για πόλεμο, είτε για μποϊκοτάζ, είτε για κάποια φυσική καταστροφή, είτε για ύπουλη δολοφονία […] θεωρείται ως επίθεση εναντίον μας. Παραμένοντας Ορθόδοξοι, θυμόμαστε το καθήκον μας να είμαστε πολίτες της Ένωσης ‘οὐ μόνον διὰ τὴν ὀργὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συνείδησιν’ όπως μας διδάσκει ο Απόστολος (Προς Ρωμαίους 13:5).

Ανεξάρτητα από το γνωστό γεγονός ότι ο ίδιος ο Άγιος Παύλος, ο οποίος έγραψε αυτά τα λόγια, εκτελέστηκε από τις κρατικές αρχές επειδή δεν υπάκουσε λόγω θεμάτων συνείδησης, το Πατριαρχείο Μόσχας έχει καλλιεργήσει μια εκκλησιαστική κουλτούρα που απαιτεί πλήρη υπακοή όχι μόνο σε οτιδήποτε επιβάλλει το κράτος, αλλά και την εκκλησιαστική εξουσία του Πατριάρχη. Ένα παράδειγμα είναι οι πολλαπλές καθαιρέσεις ιερέων, επειδή δεν απάγγειλαν αυτολεξεί την Προσευχή για τη Νίκη του Πατριάρχη.

Ένα σύγχρονο παράδειγμα της παραχάραξης της Ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης εκ μέρους του Πατριαρχείου Μόσχας και ειδικότερα των κειμένων της Παλαιάς Διαθήκης, ούτως ώστε να δικαιολογηθεί η επίθεση του καθεστώτος Πούτιν κατά των «δυτικών αξιών», προέρχεται από τον Μητροπολίτη Τύχων Σεβκουνόφ. Σε συνέντευξή του με την Ξένια Σόμπτσακ, η οποία προβλήθηκε στο YouTube στις 15 Μαΐου 2023, ο ίδιος ερωτήθη για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η νεότερη γενιά στη Ρωσία, καθώς απομακρύνεται σταδιακά από τη Δύση και από τα δυτικά πρότυπα με τα οποία ανετράφη τις τελευταίες δεκαετίες και έχει συνηθίσει.

Απαντώντας στην ερώτηση, ο Μητροπολίτης Τύχων αναφέρει την ιστορία της Εξόδου από την Παλαιά Διαθήκη ισχυριζόμενος ότι, τις τελευταίες δεκαετίες μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν η Ρωσία άνοιξε για τη Δύση και απολάμβανε διάφορες πτυχές του δυτικού πολιτισμού, όπως τα Macdonald’s, τα iPhone και τις ταινίες, οι Ρώσοι ήταν σαν τον εκλεκτό λαό στην Αίγυπτο, υπόδουλοι των ξένων. Επιπλέον ο Τύχων υποστηρίξε ότι, όπως ο Μωυσής οδήγησε τους Ισραηλίτες έξω από την Αίγυπτο προς την ελευθερία, κατά τον ίδιο τρόπο η Ρωσία του Πούτιν απελευθερώνεται από την επιρροή της Δύσης, παρομοιάζοντας τον Πούτιν με τον Μωυσή. Στην αναλογία του, ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η «έρημος» προς την οποία ο Πούτιν κατευθύνει τους Ρώσους αποτελεί ολοένα και περισσότερο ένα πιο ολοκληρωτικό κράτος, εμπλεκόμενο σε έναν παράλογο πόλεμο που έχει επιφέρει τον θάνατο σε σχεδόν μισό εκατομμύριο ανθρώπους καταπνίγοντας βάναυσα κάθε έκφραση διαφωνίας. Επιπλέον, η εν λόγω μεταφορά ισχύει για μια πραγματική «έξοδο», καθώς πολλά από τα λαμπρότερα μυαλά της Ρωσίας και όσοι έχουν τα οικονομικά μέσα να μεταναστεύσουν, εγκαταλείπουν τη χώρα. Οι στατιστικές που δημοσίευσε το περιοδικό The Economist αποδεικνύουν ότι από τον Φεβρουάριο του 2022, μεταξύ 817.000 και 922.000 ανθρώποι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.

Τι σχέση έχει λοιπόν η βιβλική ιστορία της Εξόδου με τη σημερινή Ρωσία; Είναι ο Πούτιν ο Μωυσής, που οδηγεί τον λαό μακριά από τη σκλαβιά; Ή μήπως η πραγματική Έξοδος είναι αυτή των ανθρώπων που δραπετεύουν από τον Πούτιν, όπως ο εκλεκτός λαός εγκατέλειψε την Αίγυπτο του Φαραώ;

Πιστεύω ότι συνεχώς πρέπει να επανεξετάζουμε τους εαυτούς μας, καθώς σήμερα αντιμετωπίζουμε παραποιήσεις των κοινών, βιβλικών και εκκλησιαστικο-ιστορικών μας ιστοριών, ούτως ώστε να μαρτυρούμε την αλήθεια για το ποιοι είμαστε ως Εκκλησία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αναπτυχθούμε και να βγούμε πιο δυνατοί μέσα από αυτές τις προκλήσεις που δοκιμάζουν την εκκλησιαστική μας λογική και ταυτότητα, αντί να χειραγωγούμαστε για να εξυπηρετούμε ξένους αφέντες με σχέδια αλλότρια της Εκκλησίας.

Print Friendly, PDF & Email

As you’ve reached the conclusion of the article, we have a humble request. The preparation and publication of this article were made possible, in part, by the support of our readers. Even the smallest monthly donation contributes to empowering our editorial team to produce valuable content. Your support is truly significant to us. If you appreciate our work, consider making a donation – every contribution matters. Thank you for being a vital part of our community.

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Σχετικά με τον συγγραφέα

  • Αδελφή Βάσα Λάριν

    Αδελφή Βάσα Λάριν

    Λειτουργιολόγος και ιδρύτρια του Coffee with Sister Vassa [Καφές με την αδελφή Βάσα]

    Η αδελφή Βάσα Λάριν (Βαρβάρα Γκεοργκίεβνα Λάρινα, (γενν. 11 Δεκεμβρίου 1970 στο Νιακ της Νέας Υόρκης, Η.Π.Α), είναι Ρωσίδα ορθόδοξη λειτουργιολόγος και Ιδρύτρια του Coffee with Sister Vassa [Καφές με την αδελφή Βάσα], ενός μη-κερδοσκοπικού οργανισμού για την παραγωγή κατηχητικών και θρησκευτικών εκπ...

    Διαβάστε το πλήρες βιογραφικό του συγγραφέα και δείτε τα υπόλοιπα άρθρα του.

Have something on your mind?

Thanks for reading this article! If you feel that you ready to join the discussion, we welcome high-caliber unsolicited submissions. Essays may cover any topic relevant to our credo – Bridging the Ecclesial, the Academic, and the Political. Follow the link below to check our guidlines and submit your essay.

Proceed to submission page

Αξιολογήστε αυτήν τη δημοσίευση

Σας φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο;

Κάντε κλικ στα αστεράκια για να το αξιολογήσετε!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

Γίνετε ο πρώτος/η που θα αξιολογήσει αυτό το άρθρο.

Μοιραστείτε αυτήν την δημοσίευση

Αποποίηση ευθυνών

Public Orthodoxy seeks to promote conversation by providing a forum for diverse perspectives on contemporary issues related to Orthodox Christianity. The positions expressed in the articles on this website are solely the author’s and do not necessarily represent the views of the editors or the Orthodox Christian Studies Center.

Σχετικά με το έργο

Μια Δημοσίευση του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου
Φόρντχαμ