Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ APO TON ΜΠΟΥΛΓΚΑΚΟΦ
ΜΙΑ ΜΕΙΟΨΗΦΟΥΣΑ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΨΗ

Roberto J. De La Noval

«Από την περίοδο της Αναγέννησης και έκτοτε, η θρησκευτική ζωγραφική της Δύσης δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια τεράστια αναλήθεια». Αυτό έγραψε ο π. Πάβελ Φλορένσκι στο Εικονοστάσι, ένα απ’ τα σημαντικότερα έργα του 20ου αιώνα που πραγματεύεται την Ορθόδοξη εικονολογία. Ο πυρήνας της «αναληθούς» Δυτικής θρησκευτικής ζωγραφικής ήταν ο νατουραλισμός της, ο οποίος κατανοείτο ως μια προσπάθεια απεικόνισης μορφών και γεγονότων με όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικό τρόπο. Όπως έχει επισημάνει και ο Evan Freeman, η θεολογική κριτική του δυτικού νατουραλισμού αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης θεώρησης για τις εικόνες, το οποίο αναδείκνυε την Ανατολική εικονογραφία υποβαθμίζοντας ταυτόχρονα τη Δυτική θρησκευτική τέχνη.

Ωστόσο, αν επικεντρωθούμε στους θεολογικούς προβληματισμούς περί τέχνης του π. Σέργιου Μπουλγκάκοφ, πρώην μαθητή του Φλορένσκι, ανακαλύπτουμε μια εξαίρεση στην κυρίαρχη τάση, επειδή στο εκτεταμένο του δοκίμιο Οι εικόνες και η λατρεία τους, το οποίο έγραψε το 1930,  δεν διστάζει να συνδέσει γλωσσικά και εννοιολογικά την καλλιτεχνική παραγωγή με την ιδέα της εικόνας συνολικά, ούτως ώστε να υποστηρίξει το κύριο επιχείρημά του: πως η δημιουργία της θεολογικής εικόνας έγκειται στη θεμελιώδη εικονικότητα του σύμπαντος κόσμου· δηλαδή στο γεγονός της διαφάνειας του κόσμου όπως φανερώνεται στις αρχετυπικές εικόνες της ύπαρξης που διαμένουν στο νου του Θεού και παρέχουν το είναι σ’ όλη την κτίση. Επομένως, κάθε τέχνη που κατορθώνει να αναπαραστήσει αυτές τις «πρωταρχικές εικόνες» μπορεί να χαρακτηριστεί εικονική, παρόλο που κάθε έργο θρησκευτικής τέχνης δεν αποτελεί θεολογική εικόνα. Ωστόσο, το επιχείρημα του Μπουλγκάκοφ τοποθετεί τη Δυτική θρησκευτική τέχνη και την Ανατολική εικονογραφία σε ένα κοινό πλαίσιο, σχετικοποιώντας κατ’ αυτό τον τρόπο την –κατά τ’ άλλα πραγματική– διάκριση μεταξύ τους.

Continue reading

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΣ

Από τον Kevin Beck

Είμαι ένας Ρωμαιοκαθολικός που αγαπά την Ορθοδοξία και εκτός απ’ τις ιστορικές προσωπικότητες του ορθόδοξου παρελθόντος, με έχουν επηρεάσει βαθιά και σύγχρονοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί.

Ορθόδοξοι κληρικοί όπως ο Παναγιότατος Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος και ο Μητροπολίτης Αντώνιος του Σουρόζ μου έχουν προσφέρει πνευματική τροφή. Άλλες προσωπικότητες της Ορθοδοξίας όπως η μητέρα Μαρία Σκόμπτσοβα του Παρισιού, ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ και οι αναρίθμητοι πιστοί που διώχθηκαν υπό τα κομμουνιστικά καθεστώτα είναι μεταξύ των Ορθόδοξων αγίων, οσίων και μαρτύρων που με εμπνέουν να ζήσω με αγιότητα και πίστη στο ευαγγέλιο.

Ορθόδοξοι ερευνητές όπως ο Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ, ο John McGuckin, ο π. John Behr και ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής διεγείρουν τη σκέψη μου. Ορθόδοξα ενημερωτικά μέσα όπως το Ancient Faith Radio, το ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία και ο ιστότοπος Byzantium and Friends με συνοδεύουν στην καθημερινότητά μου, ενώ μουσικοί που αντλούν απ’ την Ορθόδοξη μουσική παράδοση όπως (η Cappella Romana και η Χορωδία Αρρένων του Πολιτιστικού Συλλόγου Βαλαάμ) εμπλουτίζουν την εσωτερική μου ζωή.

Continue reading

ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ

Από την V.K McCarty

Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός
δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου καθὼς ἠδυναντο
λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον
πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.
(Απολυτίκιον Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χριστού)

Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στην εκκλησιαστική σχολή, η βόλτα προς το παρεκκλήσι μ’ οδηγούσε πάντα στην προσκύνηση της Εικόνας της Μεταμορφώσεως. Θυμάμαι ότι ήταν ανοιχτή στο πίσω μέρος ενός μεγάλου γοτθικού αναλογίου που βρισκόταν στην είσοδο από σφυρήλατο σίδερο κοντά στο ψαλτήρι, εκεί όπου όλοι καθόμασταν και ψέλναμε αντιφωνικά. Μέρα με τη μέρα, η προσκύνηση της εικόνας έγινε μέρος της καθημερινότητάς μου–ακόμα και σε περίπτωση που βιαζόμουν, βλέποντας τις περισσότερες φορές μόνο τα πόδια του Χριστού καθώς έσκυβα το κεφάλι μου μαζί με τους Αποστόλους. Αυτή η απλή πράξη πίστης ήταν ένας απ’ τους τρόπους με τους οποίους εκφράζαμε την προσωπική μας ευλάβεια, αλλά μας βοήθησε επίσης να έρθουμε σε επαφή με ομοϊδεάτες φίλους σε κάθε τάξη με νέους μαθητές. Πράγματι τον περισσότερο χρόνο έμενα εκεί, επειδή εργαζόμουν ως βιβλιοθηκονόμος για δεκαπέντε χρόνια και αγαπούσα την ακολουθία των ωρών ρυθμίζοντας το ημερήσιο μου πρόγραμμα προσευχόμενη με την Αγία Γραφή. Η εικόνα παρέμενε αθέατη κατά την περίοδο της Σαρακοστής και φανερωνόταν εκ νέου τη Μεγάλη Εβδομάδα. Ήταν εκπληκτικό να λούζεσαι ξανά στο θείο της φως.

Φιλώντας τα πόδια του Σωτήρος κάθε μέρα, το φως της εικόνας της Μεταμορφώσεως με δίδασκε ότι ο Ιησούς Χριστός, ο αγαπητός Υιός του ουράνιου Πατέρα, είναι πάντα παρών, διαχέοντας το φως της δόξας σε όλες τις δύσκολες στιγμές της ζωής μας– όχι μόνο την ημέρα της εορτής, αλλά κάθε μέρα. Πράγματι, η αληθινή έκπληξη όσον αφορά την εικόνα της Μεταμορφώσεως είναι ότι εκείνη τη στιγμή, οι Απόστολοι μπορούν επιτέλους να δουν τη Δόξα που ο εκπέμπει Ιησούς, έτοιμοι πλέον διά της πίστης τους να τη λάβουν με ταπείνωση και να συμμετάσχουν σ’ αυτήν.

Continue reading

Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΟ ΤΙΓΚΡΑΪ ΚΑΙ Η ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΙΔΡΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ

Από τον Habtom Yohannes

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στο Τιγκράι, το λίκνο του ορθόδοξου Χριστιανισμού Tewahdo στην Αιθιοπία, μπορεί αυτή τη φορά να οδηγήσει σε έναν νέο διαχωρισμό μεταξύ μιας Αιθιοπικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Tewahdo με έδρα την Αμχάρα και μιας Ορθόδοξης Εκκλησίας Tewahdo με έδρα το Τιγκράι, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη δεύτερη μεγαλύτερη Ορθόδοξη Εκκλησία μετά τη Ρωσία, τη μεγαλύτερη εκκλησία της οικογένειας των Προχαλκηδόνιων Εκκλησιών. Η πρώτη διαίρεση στην Αιθιοπική Ορθόδοξη Εκκλησία Tewahdo έλαβε χώρα το 1994, όταν ο πάπας Σενούντα Γ΄ παραχώρησε καθεστώς αυτοκεφάλου στην Ορθόδοξη Εκκλησία Tewahdo της Ερυθραίας μετά την ανεξαρτησία της από την Αιθιοπία στις 24 Μαΐου 1993 (Stéphan, Bonacci & Persoon, 2014). Εάν το Τιγκράι επιλέξει την απόσχιση από την Αιθιοπία ιδρύοντας δικό του ανεξάρτητο κράτος όπως η Ερυθραία, τότε η Αλεξάνδρεια δεν έχει άλλη επιλογή παρά να παραχωρήσει καθεστώς αυτοκεφάλου και στην Ορθόδοξη Εκκλησία Tewahdo του Τιγκράι. Οι δύο παραπάνω επιλογές, αυτοκεφαλία ή συνέχιση της υπάρχουσας κατάστασης με το Τιγκράι να αποτελεί τμήμα της Αιθιοπικής εκκλησίας, συνεπάγονται τεράστιες προκλήσεις.

Κατά ειρωνικό τρόπο, η τρέχουσα αιθιοπική κρίση άρχισε να αναδύεται στην επιφάνεια τον Απρίλιο του 2018, όταν ο Άμπιι Αχμέτ Άλι εκλέχθηκε πρωθυπουργός [1] της δεύτερης πολυπληθέστερης αφρικανικής χώρας μετά τη Νιγηρία. Αμέσως μετά την άνοδο του στην εξουσία απελευθέρωσε όλους τους πολιτικούς κρατούμενους και παραχώρησε αμνηστία σε όλους τους δυσαρεστημένους εξόριστους ούτως ώστε να επιστρέψουν στην Αιθιοπία,  συμπεριλαμβανομένων των αντιπολιτευτικών ομάδων και των μέσων μαζικής ενημέρωσής τους που είχαν εγκατασταθεί στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, Ορισμένες από αυτές τις αντιπολιτευόμενες ομάδες είχαν τα στρατεύματά τους στη γειτονική Ερυθραία. Μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας από τον Άμπιι Αχμέτ και τον πρόεδρο της Ερυθραίας  Ισάιας Αφεγουέρκι στην Ασμάρα, την πρωτεύουσα της Ερυθραίας στις 9 Ιουλίου 2018, οκτώ ομάδες ανταρτών επέστρεψαν στην Αιθιοπία. Επιπλέον, ο Αχμέτ ταξίδεψε μέχρι τις ΗΠΑ για να πείσει τον Πατριάρχη Αμπούνα Μερκόριος (από την Αμχάρα) και την σύνοδο του να επαναπατριστούν μετά από 27 χρόνια στην εξορία και να επιτευχθεί συμφιλίωση με την Αιθιοπική Σύνοδο υπό τον Πατριάρχη Αμπούνα Ματθίας. Τα παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στον Άμπιι Αχμέτ το 2019. Ωστόσο, το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι, το οποίο κυριαρχούσε στην Αιθιοπία τα τελευταία 27 χρόνια, αισθάνθηκε αποξενωμένο λόγω της ταχείας αλλαγής τού πολιτικού σκηνικού.

Continue reading