Author Archives: Public Orthodoxy

ბანაკის გარეთ: შესაძლებლობები და წინააღმდეგობები

მამა იოანე ა. ილიონსი (John A Jillions)

მთავარეპისკოპოს ელპიდოფოროსის გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებული ახლანდელი ხმაური (საღვთო ლიტურგიის ეპისკოპალური ეკლესიის კუთვნილ ნიუ იორკის წმ. ბართლომეს სახელობის ისტორიულ ტაძარში ჩატარებისა და მის წინამძღვარ ეპისკოპოსს დინ ვოლფთან შეხვედრის თაობაზე) ნათლად წარმოაჩენს იმ დიდი ხნის პრობლემას, რომელიც მართლმადიდებლებსა და არამართლმადიდებლებს შორის არსებობს. ეკლესიის ისტორიის მანძილზე, ზოგიერთები მსგავს ურთიერთობებს საშიშროებად აღიქვამდნენ, ზოგიც კარგ შესაძლებლობად. მაგრამ, კარგ შემთხვევებსაც შეიძლება ჰქონდეთ საშიშროების მასშტაბები, რადგან მათ მოსდევთ გარკვეული საფრთხეები და ცვლილებები. როგორც ცნობილი კანადელი კათოლიკე ფილოსოფოსი და ცნობილი კვლევის „საერო ეპოქა“ ავტორი ჩარლზ ტეილორი შენიშნავს: „შეიძლება და უნდა გაკეთდეს კიდეც ნახტომები. სხვაგვარად, ღვთისადმი საპასუხოდ, ვერ გადაიდგება მნიშვნელოვანი ნაბიჯები. გარკვეული ისტორიული სქემები საერთოდ უნდა გაუქმდეს“ (669).

სარწმუნოების „გარეთ“ მყოფთა ხსენებული რეაქცია ისეთივე ძველია, როგორც თავად სახარება. იესო საუბრობს იმ ადამიანების მოყვანაზე, რომლებიც „ბანაკის გარეთ“ (ებრ. 13. 13) იმყოფებიან და თუმცა ეს ზოგიერთთათვის განახლებითი პროცესი იყო, რელიგიურ ლიდრებსა და ტრადიციონალისტებში მან წინააღმდეგობა გამოიწვია. ამას მოჰყვა ის, რომ იესო და მოგვიანებით მოციქულები, რელიგიური ეთოსისა და ტრადიციის საფრთხეებად იქნენ მიჩნეულნი. ყველა სახარებაში ვკითხულობთ, რომ იესო იყო მტკიცე და ერთგული იმისა, რომ გაეხსნა ახალი გზები, და თანაგრძნობით, განკურნებით, სულიერი თავშესაფრის მიძღვნით, საღვთო მადლის მიღების გაღებით წარემართა ეს ხალხი ღვთის სასუფევლისაკენ. ქრისტე ბევრჯერ ამას უხმაუროდ და დაფარულად აკეთებდა, ხოლო ზოგჯერ გაცხადებულად და რელიგიური ლიდერების, და ზოგჯერ საკუთარი ოჯახისა და მოწაფეების იგნორირებით. ვნახოთ რამდენიმე მაგალითი:

განაგრძე კითხვა

აქლემი და ნემსი
რუსი მართლმადიდებელი მეცნიერის გაკვეთილებიდან, ნაწილი 2

ქრისტოფერ ჰაუელი (Christopher Howell)

პირველი ნაწილი იხ: დარვინსა და დოსტოევსკის შორის

თავისუფლების იდეა მნიშვნელოვანი იყო თეოდოსიოს დობჟანსკისათვის. ის დაინტერესებული იყო ისეთი სამეცნიერო მსოფმხედველობის ფორმულირებით, სადაც დარვინიზმი ხელს შეუწყობდა თავისუფალ ნებას და მისი აზრით, დაეხმარებოდა ბოროტების პრობლემის გადაჭრას (მან, ჯონ პოლკინგორნის მსგავსად, ბუნებრივ ბოროტებასთან დაკავშირებით, ადრევე ჩამოაყალიბა საკუთარი შეხედულება- „თვითუფლებრივობის დაცვა“). დობჟანსკის პოლიტიკური თავისუფლების დაცვის თემაც აინტერესებდა, როგორც ტოტალიტარიზმისგან, ისე მემკვიდრეობითი არისტოკრატიისაგან. შესაბამისად, დობჟანსკის სინთეზის მეორე მცდელობა იმგვარად მიემართებოდა დემოკრატიასა და მეცნიერებას (ასევე რელიგიას), რომ სამივე მათგანი დაეცვა კონსერვატიული კრიტიკისაგან რელიგიურ, სოციალურ და ეკონომიკურ დონეზე.

დობჟანსკის თანახმად, იერარქიულად, არისტოკრატულად და კლასობრივად მოწყობილი საზოგადოება არის თავდაცვითი მექანიზმი შეძლებულთა (მდიდართა) შიშების დაცხრომისათვის, რომელ შიშებსაც იესოს სწავლება იწვევს. ის შენიშნავს, რომ „ქრისტეს ფრაზა აქლემის ნემსის ყუნწში გავლის შესახებ ნათელია და გამორიცხავს ალტერნატიულ განმარტებას, რითაც მდიდრები იმშვიდებენ  საკუთარ სინდისს – ღმერთზე პასუხისმგებლობის დაკისრებით. ე.ი. დამნაშავე არის ღმერთი, რომელმაც შექმნა ადამიანები კეთილშობილებად და პლებეებად, ბრძენებად და უყაირათოებად, ნიჭიერებად და უუნაროებად. ამ განმარტების თანახმად, ყოველ ადამიანს ცხოვრებაში აქვს განსაზღვრული ადგილი და ეს მიიჩნევა ღმერთის ნებად და მისი დარღვევა ცოდვად გაიგება“ (Mankind Evolving, ადამიანურობა ვითარდება 1962, 52). „ნუ გვადანაშაულებთ“ ამბობენ ძლიერნი და მდიდარნი, „ღმერთის ბრალია, რომ ჩვენ ამ უმაღლესი გენით დაგვაჯილდოვა. ამიტომაც სიმდიდრე, ძალა და გავლენა გამომდინარეობენ კონკრეტული ვითარებიდან და არანაირი პოლიტიკური თანასწორობა არ მოგვცემს გარანტიას ამ მდგომარეობის შესაცვლელად“. დობჟანსკიმ შეამჩნია, რომ მემკვიდრეობითობის მომხრეები მხარს უჭერდნენ პოლიტიკურ კონსერვატიზმს და ფიქრობდნენ, რომ „ადამიანური შესაძლებლობების გენეტიკურმა სტატუსმა შესაძლოა გაამართლოს საზოგადოების კლასობრივი ბარიერების მკაცრი შედგენილობა და, ასევე, მისი იერარქიული მოწყობა“.

განაგრძე კითხვა

დასავლური რელიგიური ხელოვნების ბულგაკოვისეული თეოლოგიური აპოლოგია
მართლმადიდებელი უმცირესობის მოსაზრება

რობერტო ჯ. დე ლა ნოვალი (Roberto J. De La Noval)

„აღორძინების ხანიდან მოყოლებული, დასავლეთის რელიგიური მხატვრობა სხვა არაფერია თუ არა ერთი უზარმაზარი ტყუილი“. ეს პავლე ფლორენსკიმ დაწერა „კანკელში“ (იკონოსტასში), რომელიც XX საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ნაშრომია, სადაც მართლმადიდებლური ხატწერაა განხილული. დასავლური რელიგიური მხატვრობის „ტყუილის“ მიზეზი მისი ნატურალიზმი იყო, რომელიც გაიგებოდა, როგორც სახეებისა და მოვლენების რაც შეიძლება მეტად რეალისტური ფორმით გამოსახვის მცდელობა. როგორც ევან ფრიმანი აღნიშნავს, დასავლური ნატურალიზმის თეოლოგიური კრიტიკა ხატების შესახებ XIX და XX საუკუნეების მართლმადიდებლური რეფლექსიის მთავარი მახასიათებელი იყო, რომელიც აღმოსავლურ იკონოგრაფიას აღამაღლებდა და იმავდროულად, აკნინებდა დასავლურ რელიგიურ ხელოვნებას.

მიუხედავად ამისა, თუკი ჩვენ ვკონცენტრირდებით მამა სერგი ბულგაკოვის თეოლოგიურ პრობლემატოლოგიაზე ხელოვნების შესახებ, გაბატონებულ ტენდენციაში ერთგვარ გამონაკლისს აღმოვაჩენთ, რადგან თავის ესსეში „ხატები და მათი თაყვანისცემა“, რომელიც მან 1930 წელს დაწერა, ენობრივად და აზრობრივად ერმანეთთან აკავშირებს ხელოვნებას და ხატის მთლიან იდეას, ისე, რომ ეყრდნობა საკუთარ მთავარ არგუმენტს – თეოლოგიური ხატის შექმნა მდგომარეობს სამყაროს ფუნდამენტურ ხატოვნებაში (სახოვნებაში); ანუ, სამყაროს იდეალურობაში, როგორც ის გამოჩნდა მყოფობის არქეტიპულ ხატებში, რომელიც არის ღმერთის გონებაში და აძლევს მყოფობას მთელ შესაქმეს. შესაბამისად, ხელოვნება, რომელიც აღწევს ამ „პირვანდელი ხატების“ გამოსახვას, შეიძლება დახასიათდეს როგორც ხატობრივი, მიუხედავად იმისა, რომ რელიგიური ხელოვნების ყოველი ნიმუში არ არის თეოლოგიური ხატი. თუმცა, ბულგაკოვის არგუმენტი დასავლურ რელიგიურ ხელოვნებასა და აღმოსავლიურ ხატწერას ერთ საერთო ჩარჩოში განათავსებს და ამ გზით შესაბამისობაში მოჰყავს მათ შორის არსებული რეალური განსხვავება.

განაგრძე კითხვა

ქრისტიანული ერთობა და მოციქულები პეტრე და პავლე

კევინ ბექი (Kevin Beck)

ვარ რომის კათოლიკე ეკლესიის წევრი, რომელსაც ძალიან უყვარს მართლმადიდებლობა. ვიტყოდი, რომ მართლმადიდებლობის ისტორიული პიროვნებების გარდა, ჩემზე დიდი გავლენა თანამედროვე მართლმადიდებელმა ქრისტიანებმაც მოახდინეს.

მართლმადიდებელ კლერიკოსებს (ისეთებს, როგორებიც არიან ყოვლადუწმინდესი მსოფლიო პატრიარქი ბართლომეოსი, ამერიკის მთავარეპისკოპოსი ელპიდოფოროსი და სუროჟის მიტროპოლიტი ანტონი), ჩემთვის დიდი სულიერი საზრდო აქვთ მოცემული. მართლმადიდებლობის სხვა პიროვნებებიც – დედა მარია სკობცოვა პარიზიდან, წმინდა სოფრონ ესსექსელი და სხვა უამრავი მორწმუნე, რომელთაც კომუნისტური რეჟიმი დევნიდა, იმ მართლმადიდებელ წმინდანთა, ღირსთა და მოწამეთა შორის არიან, რომლებმაც წმინდად და სახარებისეული სარწმუნოებით ცხოვრება შთამაგონეს.

მართლმადიდებელი მკვლევრები, როგორებიც არიან დიოკლიის მიტროპოლიტი კალისტოს უეარი, ჯონ მაკგიკანი, ჯონ ბერი და მამა იოანე ხრისავგისი, აღვიძებენ და აცოხლებენ ჩემს აზროვნებას. მართლმადიდებლური სამაუწყებლო საშუალებები, როგორც Ancient Faith Radio, ვებგვერდი Public Orthodoxy და Byzantium and Friends ყოველდღიურად ჩემს გვერდით არიან, ხოლო მუსიკა კი, რომელიც მართლმადიდებლური მელოდიიდან მომდინარეობს (მაგალითად Cappella Romana და ბალაამის კულტურული კავშირის მამაკაცთა გუნდი) ჩემს შინაგან ცხოვრებას ამდიდრებს.  

განაგრძე კითხვა