შამათი: სერბეთის მართლმადიდებლური დიპლომატია უკრაინულ ჩრდილთა ქვეშ

ემილ შაგაუ (Emil Saggau)

ამ გაზახფულზე, სერბეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ (SOC) მნიშვნელოვანი შეთანხმებები გააფორმა, რომლებმაც მისი პოზიციები გაამყარეს და გააძლიერეს. პირველი „შეთანხმება“ მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიის (MOC) კანონიკურ მართლმადიდებლურ წიაღში დაბრუნებას ეხება (ოხრიდის სამთავარეპისკოპოსოს სახით), რითაც SOC-სა და MOC-ს შორის, თითქმის 50 წლიანი გაუცხოება დასრულდა. მეორე შეანხმება, ივლისში გაფორმდა SOC-სა და მონტენეგროს მთავრობას შორის, რომლის თანახმადაც SOC-მა მონტენეგროში პრივილეგიები მიიღო და თითქმის ოცწლიანი დაძაბულობები დაასრულა. ზემოაღნიშნული შეთანხმებები არა მხოლოდ ახლადარჩეულ პატრიარქ პორფირის (პერიჩი, 1961-) დიპლომატიურ ძალაუფლებასა და SOC-ის სინოდის ახალ შემადგენლობაზე მიუთითებს, არამედ იმ მნიშვნელოვან გავლენაზეც, რომელიც უკრაინამ იქონია გლობალურ მართლმადიდებლურ კონფლიქტებზე. ქვემოთ გავაანალიზებ SOC-მა თუ როგორ და რატომ გადადგა ეს ნაბიჯები და რა შედეგებს მოიტანენ ისინი მომავალში. 

მონტენეგროს ჩიხის დასასრული

ამ ზაფხულს, მონტენეგროს ცენტრალური ქალაქ – კოლასინის გავლისას, ერთ კორპუსზე, მონტენეგროს ახლადშესვენებული მიტროპოლიტის – ამფილოქიეს (1938-2020) უზარმაზარი ფრესკა დავინახე. ამ ფრესკაზე, ამფილოქიე ტრადიციული მართლმადიდებლური შარავანდედით იყო გამოსახული, რაც აღნიშნავს, რომ მისი გარდაცვალებიდან მცირე ხნის გასვლის შემდეგ, ის უკვე წმინდანობის გზას შეუდგა. მსგავსი გამოსახულებები მონტენეგროს სხვა ქალაქებშიც შევნიშნე. მიტროპოლიტ ამფილოქიეს პოპულარობის სწრაფი ზრდა, 2020 წლს საპროტესტო მოძრაობაში მის ჩართულობასთანაა დაკავშირებული, რამაც ქვეყანაში მმართველი რეჟიმის შეცვლა გამოიწვია. 2020 წელს მომხდარმა სამთავრობო ცვლილებებმა, ამ ზაფხულს, SOC-სა და მონტენეგროს ხელისუფლებას შორის ახალი და წარმატებული შეთანხმების დადებას შეუწყო ხელი. SOC-სა და მონტენეგროს ხელისუფლებას შორის გაფორმებული შეთანხმება, რელიგიასთან დაკავშირებით წინა კანონმდებლობის სრულიად სახეცვლილი ვარიანტი იყო, რომელი კანონმდებლობაც, 2019 წლის მიწურულს, მონტენეგროს პარლამენტის მიერ იქნა რატიფიცირებული. წინა კანონმდებლობა, მონტენეგროს ხელისუფლებას აძლევდა საშუალებას, რომ SOC-ისთვის მონტენეგროში არსებული საეკლესიო საკუთრება ჩამოერთმია, რაც მონტენეგროსა და ბელგრადს შორის ვითარებას ძალიან ართულებდა. აღნიშნული კანონი მონტენეგროს წინა, ნაციონალისტური ხელისუფლების მიერ იყო მიღებული, რომელიც ამტკიცებდა, რომ მონტენეგროში SOC უცხო ძალა იყო, რომელიც მონტენეგროელ ერს საფრთხეს უქმნიდა.

განაგრძე კითხვა

რატომ დაბლოკა ვიქტორ ორბანმა მოსკოვის პატრიარქ კირილის წინაღმდეგ ევროკავშირის მიერ დაწესებული სანქციები?

დანიელა კალკანდიევა (Daniela Kalkandjieva)

Hungary flag on Parliament in Budapest

3 ივნისს, ევროკავშირმა, უნგრეთთან რთული მოლაპარაკების შემდეგ, რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მეექვსე პაკეტზე შეთანხმებას მიაღწია. ვეტოს თავიდან ასაცილებლად, ევროკავშირის სხვა წევრ ქვეყნებს, შავი სიიდან მოსკოვის პატრიარქის ამოღება მოუწიათ. საკითხავია, არამართლმადიდებლური სახელმწიფოს პრემიერ-მინისტრი რატომ უჭერს მხარს ასე მტკიცედ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურს, რომელიც უკრაინის წინააღმდეგ ომში პუტინის მთავარი მოკავშირეა?

ზოგიერთი დამკვირვებელი პასუხს ვიქტორ ორბანისა და პატრიარქ კირილის კონსერვატიულ მენტალიტეტში პოულობს, რომელი მენტალიტეტიც ტრადიციული ღირებულებების დამცველია.[1] თუმცა, უნგრეთის სახელმწიფოსა და მოსკოვის საპატრიარქოს შორის თანამშრომლობასაც ისტორიული ფესვები აქვს. მათი ისტორიის უცნობი გვერდი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ უნგრეთის ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის დაარსებას ეხება.[2] ერთიანი უნგრეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის თავდაპირველი იდეა ჰორტის რეჟიმს ეკუთვნოდა. ხელისუფლება (იყო რა ნაცისტური რეჟიმის მოკავშირე და მის ვრცელ ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით მართლმადიდებელი მოსახლეობაც ცხოვრობდა), ფიქრობდა, რომ ერთი საეკლესიო ინსტიტუტი ამ გაბნეული ხალხის ეფექტურად მართვას შეუწყობდა ხელს.

განაგრძე კითხვა

რუსული სამყაროს მორალური მარცხი: პუტინი, კირილი და ისტორიის ტრიბუნალი

პოლ გავრილიუკი (Paul L. Gavrilyuk)

მარიუპოლში რუსული რაკეტები სამშობიაროებს ანადგურებენ და უამრავ ადამიანს აზიანებენ. ამ ფონზე კი მოსკოვში, პატრიარქი კირილი (გუნდიაევი) რუსულ ჯარებს აკურთხებს. იმავე მარიუპოლში, ქალაქის თეატრის დაბომბვის შედეგად ასობით ბავშვი და მოხუცებული დაიღუპა. ამ დროს კი პატრიარქ კირილს ყოფნის უტიფრობა, რომ ომი დასავლური ღირებულებების წინააღმდეგ მიმართულ ,,მეტაფიზიკურ ბრძოლად“ აღწეროს. ოდესაში, ერთი შენობის სარეკეტო იერიშის დროს, დედა თავის სამი თვის ჩვილთან ერთად ცოცხლად დაიმარხა. კრემლში მყოფი ბატონისადმი დამორჩილებული გუნდიაევი კი ამ ომს თავდაცვის მოქმედებად რაცხავს.

ბევრი დასავლელი დამკვირვებელი შეშფოთებულია. განა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ ნაკურთხი ჯარები უკრაინაში მცხოვრებ მართლმადიდებელ მშვიდობიან მოსახლეობას არ კლავენ? განა რუსული რაკეტები მართლმადიდებლურ ეკლესია-მონასტრებს და მასთან ერთად მართლმადიდებელთა სკოლებს, საავადმყოფოებსა და სარკინიგზო სადგურებს არ ანგრევენ? თუკი ყოველივე ზემოთქმული მართალია, პატრიარქ კირილს როგორ შეუძლია საკუთარი ჯარები ომში წასასვლელად დალოცოს? განა ეს ,,ძმათამკვლელი“ ომი არაა (როგორც ეს, უკრაინაში არსებული რუსული ეკლესიის მეთაურმა მიტროპოლიტმა ონუფრიმ, ბოლო მომენტში განაცხადა)? აქამდე მიტროპოლიტ ონუფრის არ უფიქრია, რომ 2014 წელს, აღმოსავლეთ უკრაინის რუსული ინტერვენციაც ძმათამკვლელი მოქმედება იყო. ამავდროულად, ონუფრის იურისდიქციაში მყოფი რამდენიმე უხუცესი ეპისკოპოსი პატრიარქ კირილისადმი ბრმა მორჩილებას განაგრძობს, რომელი პატრიარქიც უკრაინაში საკუთარი სამწყსოს წევრების ხოცვას (დაბომბვას, ბავშვებისა და მშვიდობიანი მოსახლეობის განადგურებასა და მილიონობით ადამიანის იძულებით გადაადგილებას) ამართლებს. ონუფრის ეპისკოპოსებმა გონება და სინდისი დაკარგეს? ეს სისულელეა თუ ღალატი? პასუხის მიუხედავად შედეგი იგივეა- ესაა ისეთი უპრეცენდენტო მასშტაბის ძალადობრივ აქტებში მონაწილეობა, რომელიც ევროპას მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ არ უნახავს.

განაგრძე კითხვა

სააღდგომო ფიქრები

სერგი ბულგაკოვი
რეგულა ცვალენის (Regula Zwahlen) კომენტარებით

ზარების ხმაზე, ბუნებისა და ხალხის სიხარულით აღვსილნი, უდიდეს ქრისტიანულ დღესასწაულზე, ჩვენს მოკრძალებულ საქმეს ვიწყებთ.“[1]

ქრისტიანული სამყარო ბოროტზე კეთილის, სიკვდილზე სიცოცხლის, ხრწნად შუღლზე შემოქმედებითი სიყვარულის საბოლოო გამარჯვებას კვლავ ზეიმობს და ეს გამარჯვება (რომელიც ღმერთკაცის მიერ აღსრულდა და სამყაროსა და ხალხს სამარადჟამოდ გადაარჩენს) სამყაროს აღდგომა, შესაქმეს ფერისცვალების წინდი და მასში მონაწილეობაა. რწმენით ელოდება რა საბოლოო ძლევას, ქრისტიანული სამყარო აღდგომას, როგორც მომხდარ მოვლენას და ჩვენს გარშემო არსებულ სიბნელეში, მტრობისა და განხეთქილების სამყოფელში, როგორც სინათლის კიაფსა და მგზნებარე სიყვარულს, ისე განიცდის.

აღდგომილი ქრისტე პიროვნებისა და ერების სულში კვლავ აღდგება და აღდგომილი უფლის კაშკაშა ბრწყინვალება, ღამის სიბნელეში შეაღწევს. იგი არა მხოლოდ მორწმუნეს თვალებზე აშუქებს, არამედ იმ უკუნშიც აღწევს, რომელშიც ცნობიერების დამაბრმავებელი შუქით ვცხოვრობთ და ჩვენ მიერ სამყაროსგან შექმნილ გოლგოთას ანათებს. ზეციურ ანგელოზთა გალობა, ჯვარცმის ადგილიდან მომავალ გოდებასთან და კვნესასთან ერთდება. აღდგომის დღეს, ჩვენ გოლგოთას ვერ დავივიწყებთ და რამდენადაც კვლავაც ცოცხლები ვართ, გოლგოთას მეხსიერება ვერ და არც უნდა აღმოვფხვრათ.

განაგრძე კითხვა