თეოლოგია და ფსევდო-თეოლოგია ციფრული ტექნოლოგიის ეპოქაში

ჯონ ა. მონაკო (John A. Monaco)

რთულია იმის უარყოფა, რომ ჩვენ ,,ციფრულ ეპოქაში“ ვცხოვრობთ, ხანაში, რომელიც ვირტუალურსა და ელექტრონულზე გადასვლით ხასიათდება. COVID-19-ის პანდემიამ ეს ტენდენცია უბრალოდ დააჩქარა და შეუქცევადი გახადა. რაც შეეხება ეკლესიას, სამრევლოები პირდაპირ ეთერში მაუწყებლობისთვის არიან აღჭურვილნი, ხოლო ფუნქციონირებადი და განახლებული ვებ-გვერდის საჭიროება კი დღევანდელზე უფრო აქტუალური არასოდეს ყოფილა. აკადემიურ სფეროსთან დაკავშირებით უნდა აღვნიშნოთ, რომ ვირტუალური სწავლება მეინსტრიმული გახდა, ისევე, როგორც ონლაინ კონფერენციები და ვებინარები, რომლებშიც მკვლევრებს საკუთარი სახლის კომფორტული ზონიდან შეუძლიათ მონაწილეობის მიღება. ამ ინოვაციების მოზღვავების ფონზე, ერთი ცვლილება გამორჩეულ ყურადღებას იმსახურებს- საღვთისმეტყველო განათლება ვირტუალურ ხანაში.

ქრისტიანობამ, დაარსებიდან მოყოლებული, ეფექტური კომუნიკაციისათვის საჭირო საშუალებები აქტიურად აითვისა. ამიტომ იყო, რომ მაგალითად პავლე მოციქული სხვადასხვა საეკლესიო თემებს გამოქვაბულის კედლებზე კი არ უხატავდა ნახატებს, არამედ წერილებს უგზავნიდა. წერილების წერიდან მოყოლებული საღვთისმეტყველო ტრაქტატების შექმნამდე, რადიომდე, ტელევიზიამდე და ჩვენს თანამედროვე ინტერნეტამდე, ქრისტიანი ლიდერები მიიჩნევდნენ, რომ კეთილი უწყებების გასავრცელებლად კომუნიკაციის საუკეთესო ფორმების გამოყენება იყო საჭირო. თუმცა, ინტერნეტის დემოკრატიზაციამ (იმ ფაქტმა, რომ ბლოგის გამოქვეყნება ან ვიდეოს ატვირთვა ნებისმიერს შეუძლია), საღვთისმეტყველო განათლებისთვის უარყოფითი შედეგები მოიტანა. ცრუ-მოძღვრები ყოველთვის არსებობდნენ, თუმცა მათ არასოდეს შეეძლოთ, რომ მილიონობით ადამიანამდე წამებში მიეღწიათ.

განაგრძე კითხვა

რატომაა თეოლოგიური პლურალიზმი და დიალოგური ეთოსი მართლმადიდებლობისთვის მნიშვნელოვანი?

პანდელის კალაიძიდისი (Pantelis Kalaitzidis)

სტატია თავდაპირველად ბერძნულ ენაზე გამოქვეყნდა ვოლოსის საღვთისმეტყველო აკადემიის ბლოგზე სახელწოდებით-πολυμερώς και πολυτρόπως. ტექსტის ბერძნული ვარიანტი იხ. ლინკზე.

რადგან, ებრაელთა მიმართ ეპისტოლე შეგვახსენებს იმ მრავალ და განსხვავებულ გზებზე, რომლითაც ღმერთი ჩვენს სარწმუნოებისმიერ წინაპრებს ესაუბრებოდა (იხ. ებრ. 1:1). ,,უკუანაჲსკნელთა ამათ დღეთა“ (როგორც ეს პავლესეულ და კათოლიკე ეპისტოლეებშია დამოწმებული), სახარება იქადაგა და ხალხამდე მივიდა განსხვავებულ, პლურალისტურ და ეკუმენურ გარემოში.

რადგან, ჩანს რომ დღევანდელ მართლმადიდებლობას ძალიან აქვს დაკარგული ქალკედონის (მეოთხე მსოფლიო კრების) ბრწყინვალე ბალასი, რომელიც ,,ქალკედონურ ოროსშია“ მკაფიოდ, უცვალებლად, განუყოფლად და შეურწყმელად გადმოცემული და რომელმაც, ერთი მხრივ, გნოსეომაქური მოქმედებები, მეორე მხრივ კი თეოლოგიური მონოფიზიტიზმი აირიდა თავიდან. საბერძნეთში მართლმადიდებლური წიგნების მაღაზიაში ვიზიტისას აუცილებლად ნახავთ, რომ ბიბლიისა და ეკლესიის მამების გვერდით, უამრავ გერონდასა და მათ მიმდევარს, წლობის მანძილზე, ადგილები აქვთ დაკავებული.

განაგრძე კითხვა

თანამედროვე მართლმადიდებლური ბელეტრისტიკა

კატერინა კელაიდისი (Katherine Kelaidis)

რომანი „ძმები კარამაზოვები“, მხატვრული ლიტერატურის ძეგლთაგან, უდავოდ ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია. საუბარია მართლმადიდებლურ რომანზე, რომელიც თეოლოგიისაგან, მართლმადიდებელი ეკლესიის ადათ-წესებისა და კულტურისგანაა შთაგონებული. ზოგადად, დოსტოევსკის უმეტესი რომანები ამ წესის მიხედვითაა შექმნილი, ისევე, როგორც თავად მწერალიც განსაკუთრებულ შემთხვევას წარმოადგენს და მართლმადიდებელ კლაივ ლუისად შეიძლება დახასიათდეს. რა თქმა უნდა, მისი მსგავსი არავინაა, მაგრამ მაინც ღირს ვიკითხოთ – ვინ არიან მისი მემკვიდრეები 21-ე საუკუნეში, თუნდაც ისინი ვერ შეედრებოდნენ ამ უდიდეს მწერალს. რეალურად, ჩვენ ბევრი შეგვიძლია ვისწავლოთ ჩვენი ეკლესიის მდგომარეობაზე და მის მორწმუნეებთან და სამყაროსთან ურთიერთობების შესახებ, სწორედ იმ საერო ხელოვნების გამოკვლევით, რომელსაც თავად ის გვაძლევს. იგივე შეიძლება ითქვას მუსიკაზე, მხატვრობასა და პოეზიაზე, მაგრამ შევჩერდები პროზაზე და კერძოდ, რომანებსა და მოთხრობებზე. პირველი იმიტომ, რომ ესაა ჩემი სპეციალობის სფერო და მეორე, არ მაქვს არანაირი გამოცდილება განვიხილო მუსიკისა თუ მხატვრობის ნამუშევრები, რომლებიც შემიძლია შევაფასო მხოლოდ ერთი ჩვეულებრივი მოყვარულის დონეზე. მეტად მნიშველოვანი ისაა, რომ (როდის უთქვამს ვინმეს უარი ინტერნეტში საკუთარი აზრის გამოთქმაზე თუნდაც მისი ეს აზრი კომპეტენტურობას მოკლებული იყოს) მართლმადიდებლურმა ხელოვნებამ თავისი სრულყოფილი გამოხატულება პროზაში ჰპოვა, დაწყებული რუსული ლიტერატურის ოქროს ხანის მწერლებიდან ვიდრე, თუნდაც ნაკლებად ცნობილებამდე, როგორებიც იყვნენ ბერძენი მწერალი ალექსანდრე პაპადიამანდისი და სერბი ბორისავ სტანკოვიჩი. თანამედროვე მართლმადიდებლურმა კულტურამ რომანებსა და მოთხრობებში, უმთავრესად მე-19 საუკუნეში და მოგვიანებით, აღმოაჩინა ის, რაც რომაულ-კათოლიკურმა ტრადიციამ გადმოსცა მხატვრობაში, ხოლო პროტესტანტულმა ტრადიციამ მუსიკაში: ესაა სრულყოფილი და ესთეტიკურად დახვეწილ საერო  სახელოვნებო ექსპრესია, რომელიც რწმენას, ადამიანურსა და ღვთაებრივს იმ ფორმით აანალიზებს, რომელიც ტრადიციას ეფუძნება და ეხება მათ, ვინც ამ ტრადიციის როგორც შიგნით, ისე გარეთ იმყოფებიან. და მაინც,  გამაყრუებელი სიჩუმე ყოველივე ამის შესახებ ბოლო ორმოცდაათი წელი.

განაგრძე კითხვა

პატრიარქი ორი სამშობლოთი

სლავიცა იაკელიჩი (Slavica Jakelić)

18 თებერვალს, სერბეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ  59 წლის პორფირი პერიჩი ახალ პატრიარქად გამოირჩია. პეჩის ახალი მთავარეპისკოპოსი, ბელგრადისა და კარლოვაკის მიტროპოლიტი და სერბეთის პატრიარქი არის თეოლოგი, რომელიც წლების განმავლობაში, როგორც ეპისკოპოსი, მსახურობდა სერბულ ჯარში, წარმოადგენდა სერბულ რელიგიურ კრებულებს ეროვნულ რადიო-ტელევიზიის საბჭოში და ბოლო 6 წელი იყო ზაგრებისა და ლიუბლიანას მიტროპოლიტი.

ჯერ კიდევ გამორჩევამდე, ისინი, ვინც კარგად იცნობენ მართლმადიდებლურ სამყაროს, მიანიშნებდნენ იმ სირთულეებზე, რომლებიც სერბეთის ახალი პატრიარქის წინაშე იყო. როგორც ანდრეა ბოგდანოვსკი თავის ბლოგზე წერს, პატრიარქმა უნდა მოაგვაროს ისეთი საკითხები, როგორიცაა მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და მონტენეგროს ეკლესიის ავტოკეფალია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს  საკითხები ახალი არაა (ჩრდილოეთ მაკედონიის შემთხვევაში ეს საკითხი დღის წესრიგში დგას აგერ უკვე 50 წელია), დიდი ხნის ისტორია არანაკლებ დამთრგუნველია. მათ გადასაჭრელად პატრიარქმა პორფირიმ უნდა შეძლოს ინსტიტუციონალური და თეოლოგიური დისპუტებისა და პოლიტიკური-ტერიტორიული საკითხების მართვა, რომლებიც რეგიონზე გავლენას კვლავ ახდენენ.

განაგრძე კითხვა