ფერიცვალების თაყვანისცემა

ვ.კ. მაკარტი (V.K. McCarty)

,,მთასა ზედა ფერი იცვალე, ქრისტე ღმერთო, და უჩუენე მოწაფეთა შენთა დიდებაჲ შენი ძალისაებრ მათისა და გამოგვიბრწყინვე ჩუენცამ ცოდვილთა ნათელი შენი მიუაჩრდილებელი, მეოხებითა ღმრთისმშობელისათა ნათლისა მომცემელო უფალო, დიდება შენდა.“
ფერისცვალების ტროპარი

ჩემი სემინარიაში სწავლისას, სალოცავში წასვლა ნიშნავდა ფერიცვალების ხატის ნახვას. მახსოვს, რომ გოთური სტილის კათედრის უკანა ნაწილი ღია იყო, რომელიც მდებარეობდა რკინით ნაჭედ შესასვლელში ფსალტერიონთან ახლოს, სადაც ხშირად ვისხედით და ვგალობდით ანტიფონებს. დღითი-დღე ხატის თაყვანისცემა ჩემი ცხოვრების წესი გახდა, მაშინაც კი როცა ვჩქარობდი და მხოლოდ ქრისტეს ფეხებს ვხედავდი და მოციქულებთან ერთად თავს ვხრიდი მის წინაშე. რწმენის ეს მარტივი ჟესტი იყო ფორმა, რომლითაც ჩვენ გამოვხატავდით ჩვენს ღვთისმოშიშებას, მაგრამ იმავდროულად ეს გვეხმარებოდა აღმოგვეჩინა ჩვენი შეხედულების მეგობრები სტუდენტთა ყოველ ახალ კლასში. მართლაც, დიდხანს ვიყავი იქ, რადგან ბიბლიოთეკარად ვმუშაობდი თხუთმეტი წელი და ძალიან მომწონდა ჟამნების მსახურება, რითაც ვარეგულირებდი ჩემი დღის პროგრამას წმინდა წერილითა და ლოცვით. დიდი მარხვის პერიოდში ხატი დაფარული იყო და მხოლოდ ვნების კვირაში ხდებოდა შესაძლებელი მისი ნახვა. მართლაც, საოცარი იყო კვლავ განბანვა საღვთო ნათელში.

ყოველდღე, მაცხოვრის ფეხების ამბორისას, ფერიცვალების ხატის ნათელი მასწავლიდა, რომ იესო ქრისტე, ზეციური მამის საყვარელი ძე, მუდამ აქაა – ჩვენთან და მოგვფენს  თავისი დიდების ნათელს ყველას ჩვენი ცხოვრების მძიმე წუთებში – არა მხოლოდ დღესასწაულის დღეს, არამედ ყოველ დღე. მართლაც, ფერიცვალების ხატის ჭეშმარიტი განცვიფრება არის ის, რომ იმ წამს, მოციქულები შემძლებელნი არიან იხილონ მაცხოვრის დიდება, რომელსაც ის მუდამ ასხივებს; არიან მზად რწმენის მეშვეობით მიიღონ ეს დიდება და ეზიარონ მას.

განაგრძე კითხვა

კრიზისი ტიგრაიში და ტიგრაის ავტოკეფალიური მართლმადიდებელი ტევაჰედო ეკლესიის შესაძლებლობა

ჰაბტომ იოჰანესი (Habtom Yohannes)

ტიგრაიში მიმდინარე ომმა (რომელიც ეთიოპიაში მართლმადიდებლური  ქრისტიანობის აკვანია), ამჯერად შეიძლება, რომ ახალი განხეთქილება გამოიწვიოს ეთიოპიის მართლმადიდებელ ტევაჰედო ეკლესიაში (EtOTC), ამჰარის კათედრასა და ტიგრაის კათედრებს შორის, და დაასუსტოს რუსეთის შემდეგ სიდიდით მეორე ეკლესია აღმოსავლურ ოჯახში. ეთიოპიის მართლმადიდებელ ტევაჰედო ეკლესიაში პირველი განხეთქილება 1994 წელს მოხდა, როცა პაპმა შენუდა III-მ ავტოკეფალია მიანიჭა ერიტრეას მართლმადიდებელ ტევაჰედო ეკლესიას (EtOTC), ეთიოპიისაგან მისი დამოუკიდევლობის მოპოვების შემდეგ, 1993 წლის 23 მაისს (Stéphan, Bonacci, & Persoon, 2014). თუკი ტიგრაი გადაწყვეტს ეთიოპიისაგან გამოსვლას და ერიტრეას მსგავსად საკუთარი სახელმწიფოს დაარსებას, მაშინ ალექსანდრიას არ ექნება სხვა არჩევანი გარდა იმისა, რომ ავტოკეფალია მიანიჭოს ტიგრაიში მსხემ მართლმადიდებელ ტევაჰედო ეკლესიას (TOTC). ზემოხსენებულ ორ არჩევანს (რაც გულისხმობს ავტოკეფალიას ან ტიგრაისთან არსებული მდგომარეობის გაგრძელებას, რომელიც ეთიოპიის ეკლესიის ნაწილად დარჩენას გულისმობს), მოჰყვება სერიოზული გამოწვევები.

ირონიულია, რომ მიმდინარე ეთიოპიური კრიზისი 2018 წლის აპრილში გამოიკვეთა, როცა აბი აჰმედ ალი[1] არჩეულ იქნა ნიგერიის შემდეგ სიდიდით მეორე აფრიკული ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად. ძალაუფლებაში მოსვლისთანავე მან პატიმრობიდან გაათავისუფლა ყველა პოლიტიკოსი და ამნისტია გამოაცხადა ყველა გაძევებულისათვის, რათა მათ ეთიოპიაში დაბრუნება შეძლებოდათ (მათ შორის ოპოზიციური დაჯგუფებებისა და მათი საინფორმაციო საშუალებებისათვისაც, რომლებიც განთავსებულნი იყვნენ ევროპასა და აშშ-ში). ზოგიერთ ოპოზიციურ დაჯგუფებებს საკუთარი არმია ჰყავდათ მეზობელ ერიტრეაში. აბი აჰმედისა და ერიტრეას პრეზიდენტ ისაია აფვერკის მიერ ერიტრეას დედაქალაქ ასმარაში 2018 წლის 9 ივლისს სამშვიდობო ხელმოწერების შემდეგ, ამბოხებულთა რვა ჯგუფი დაბრუნდა ეთიოპიაში. მეტიც, აბიმ იმოგზაურა აშშ-ში, რათა დაერწმუნებინა პატრიარქი აბუნა მერკორიოსი (ამჰარიდან) და მისი სინოდი დაბრუნებულიყვნენ 27 წლიანი ექსორიის შემდეგ და თანხმობისთვის მიეღწიათ ეთიოპიის პატრიარქ აბუნა მატთიას სინოდთან. ყველაფერ ამის შედეგად, აბი აჰმედს 2019 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში. მიუხედავად ამისა, ტიგრაის სახალხო განმანთავისუფლებელმა ფრონტმა (TPLF), რომელიც გაბატონებული იყო ეთიოპიაში ბოლო 27 წელი, თავი გაუცხოებულად იგრძნო პოლიტიკური სცენის სწრაფი ცვლილების შედეგად.

განაგრძე კითხვა

დარვინსა და დოსტოევსკის შორის

ქრისტოფერ ჰაუელი Christopher Howell

თეოდოსიოს დობჟანსკიმ (1900-1975), ახალგაზრდობისა და რუსეთის რევოლუციის ქარტეხილების ჟამს, „უეცრადრაღაც საჭიროება იგრძნო, რომ ცხოვრების არსს ჩაწვდომოდა… სისხლიანი არეულობის დროს“, მაგრამ, ამავე დროს იგი გაჩხერილი იყო ორ პოლუსს შორის, რომლებიც თავისკენ ექაჩებოდნენ, შესაბამისად მეცნიერებისა და რელიგიისკენ. მას უყვარდა დარვინი და დოსტოევსკი. დობჟანსკიმ სიკვდილის წინ დაწერა: „სულიერ აღმაფრენას, რომელიც დარვინისა და სხვა ევოლუციონისტების შრომებისგან მოდიოდა, უპირისპირდებოდა დოსტოევსკის თხზულებებიდან წაკითხული“ (დობჟანსკი, „ბიოლოგიის მთავარი საზრუნავი“, 1967, 1). ამ დაძაბულობის განეიტრალება მისი კარიერის მამოძრავებელი ძალა იყო. შემდგომ ათწლეულებში, როდესაც ამერიკაში გაემგზავრა (მას შემდეგ რაც საბჭოთა კავშირში „არასასურველი პიროვნება“ გახდა) ის, ერთი საინტერესო ნაშრომით,  მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ გამოჩენილ ბიოლოგად ჩამოყალიბდა, რომელიც გამოირჩეოდა არა მხოლოდ წინააღმდეგობებით, არამედ სინთეზის ძიებითაც. არსებობს სამი სინთეზი, რომლებიც, გაკვეთილების მსგავსად, გამოირჩევიან, შესაბამისად: I- ბუნებრივი სელექციისა და გენეტიკის; II- დემოკრატიისა და პოლიტიკის; III- რელიგიისა და მეცნიერების. ამ სტატიაში მინდა მიმოვიხილო ის ფორმა, რომლითაც აღმოსავლურმა მართლმადიდებლობამ იქონია გავლენა დობჟანსკის კვლევაზე, და ასევე მისი წვლილი ბიოლოგიის ევოლუციის ისტორიაში.

თეოდოსიოს დობჟანსკის უჩვეულო სახელი მისი დედის ლოცვებიდან იყო ნაკარნახევი. როგორც მისი ქალიშვილი სოფია იხსენებს, „მისი მამის მშობლები დიდხანს უშვილოდ იყვნენ და ცდილობდნენ ამ მდგომარეობის გამოსწორებას ლოცვისა და პილიგრიმული გზით“ (ს. დ. ქოუ, „თეოდოსიოს დობჟანსკი: ოჯახის ისტორია“, 1994, 13). ლოცვებმა მეუღლეები წმინდა თეოდოსიოს ჩერნიგოველის საფლავთან მიიყვანა; დედა მალევე დაორსულდა და ბავშვსაც წმინდანის სახელი უწოდეს. ამგვარად, დაბადებიდანვე დობჟანსკი ქრისტიანული მართლმადიდებლური ტრადიციის მიმდევარი გახდა. ის წარმოდგებოდა სასულიერო პირების ოჯახიდან დედის მხრით (რასაც ძალიან აფასებდა) და მისი დოსტოევსკისადმი სიყვარული ესთეტური გრძნობიდან კი არ მომდინარეობდა, არამედ გენეტიკურიდან, რადგან ცნობილი მწერალიც მისი წინაპარი იყო დედის მხრიდან.

განაგრძე კითხვა

ძალადობა საქართველოში და ჯვრის ამბივალენტურობა

თამარ გრძელიძე (Tamara Grdzelidze)

მას შემდეგ, რაც 5 ივლისს მეტალის უზარმაზარმა ჯვარმა ჩაანაცვლა ევროპის დროშა  საქართველოს პარლამენტის შენობის წინ, ვფიქრობდი, დამეწერა მხოლოდ ჯვრის ამბივალენტურობის შესახებ, მაგრამ საქმის ვითარება შემაძრწუნებლად შეიცვალა.

საერთაშორისო მედია და სოციალური ქსელები ფართოდ აშუქებდნენ Gay Pride-ის (‘ღირსების მარშის’) დღეების განმავლობაში განვითრებულ მოვლენებს, განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებდა ბოლო დღის, 5 ივლისის, ვითარება, როდესაც, დაპირისპირების თავიდან აცილების მიზნით, ორგანიზატორებმა Gay Pride-ის გაუქმება გადაწყვიტეს. ეს გადაწყვეტილება მოჰყვა იმავე დღეს,  ჟურნალისტებისა და მედიის სხვა წარმომადგენლების მიმართ გამოვლენილ უპრეცედენტო აგრესიას. სატელევიზიო არხები აშუქებდნენ მარშის წინააღმდეგ გამართულ კონტრაქციას, რომელიც დაიგეგმა ანტიდასავლური, პუტინის რუსეთის თანამოაზრე ძალების მიერ და წახალისებული იყო საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ.[1] 11 ივლისს, დილით სახლში გარდაცვლილი იპოვეს ლექსო ლაშქარავა, ერთ-ერთი ოპოზიციური ტელეარხის ოპერატორი, რომელსაც აღნიშნული დაპირისპირების დროს ფიზიკურად იმდენად სასტიკად გაუსწორდნენ, რომ სახეზე ქირურგიული ჩარევა დასჭირდა. ასე დაჩრდილა პირველადი განზარხვა ადამიანის სიცოცხლის ტრაგიკულმა დასასრულმა.

განაგრძე კითხვა