Category Archives: Uncategorized

რუსული სამყაროს მორალური მარცხი: პუტინი, კირილი და ისტორიის ტრიბუნალი

პოლ გავრილიუკი (Paul L. Gavrilyuk)

მარიუპოლში რუსული რაკეტები სამშობიაროებს ანადგურებენ და უამრავ ადამიანს აზიანებენ. ამ ფონზე კი მოსკოვში, პატრიარქი კირილი (გუნდიაევი) რუსულ ჯარებს აკურთხებს. იმავე მარიუპოლში, ქალაქის თეატრის დაბომბვის შედეგად ასობით ბავშვი და მოხუცებული დაიღუპა. ამ დროს კი პატრიარქ კირილს ყოფნის უტიფრობა, რომ ომი დასავლური ღირებულებების წინააღმდეგ მიმართულ ,,მეტაფიზიკურ ბრძოლად“ აღწეროს. ოდესაში, ერთი შენობის სარეკეტო იერიშის დროს, დედა თავის სამი თვის ჩვილთან ერთად ცოცხლად დაიმარხა. კრემლში მყოფი ბატონისადმი დამორჩილებული გუნდიაევი კი ამ ომს თავდაცვის მოქმედებად რაცხავს.

ბევრი დასავლელი დამკვირვებელი შეშფოთებულია. განა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ ნაკურთხი ჯარები უკრაინაში მცხოვრებ მართლმადიდებელ მშვიდობიან მოსახლეობას არ კლავენ? განა რუსული რაკეტები მართლმადიდებლურ ეკლესია-მონასტრებს და მასთან ერთად მართლმადიდებელთა სკოლებს, საავადმყოფოებსა და სარკინიგზო სადგურებს არ ანგრევენ? თუკი ყოველივე ზემოთქმული მართალია, პატრიარქ კირილს როგორ შეუძლია საკუთარი ჯარები ომში წასასვლელად დალოცოს? განა ეს ,,ძმათამკვლელი“ ომი არაა (როგორც ეს, უკრაინაში არსებული რუსული ეკლესიის მეთაურმა მიტროპოლიტმა ონუფრიმ, ბოლო მომენტში განაცხადა)? აქამდე მიტროპოლიტ ონუფრის არ უფიქრია, რომ 2014 წელს, აღმოსავლეთ უკრაინის რუსული ინტერვენციაც ძმათამკვლელი მოქმედება იყო. ამავდროულად, ონუფრის იურისდიქციაში მყოფი რამდენიმე უხუცესი ეპისკოპოსი პატრიარქ კირილისადმი ბრმა მორჩილებას განაგრძობს, რომელი პატრიარქიც უკრაინაში საკუთარი სამწყსოს წევრების ხოცვას (დაბომბვას, ბავშვებისა და მშვიდობიანი მოსახლეობის განადგურებასა და მილიონობით ადამიანის იძულებით გადაადგილებას) ამართლებს. ონუფრის ეპისკოპოსებმა გონება და სინდისი დაკარგეს? ეს სისულელეა თუ ღალატი? პასუხის მიუხედავად შედეგი იგივეა- ესაა ისეთი უპრეცენდენტო მასშტაბის ძალადობრივ აქტებში მონაწილეობა, რომელიც ევროპას მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ არ უნახავს.

განაგრძე კითხვა

დიდი პარასკევის ჰიმნებში ანტიებრაული რიტორიკის წარმოშობის შესახებ

გიორგი დემაკოპულოსი (George Demacopoulos)

iStock.com/Zzvet

ექსკლუზიურად ვნების კვირისათვის განკუთვნილი უძველესი ქრისტიანული საგალობლები თვითხმოვანთა სახელით არიან ცნობილნი. თანამედროვე მართლმადიდებელ ეკლესიაში ისინი დიდი პარასკევის დილას, სამეუფეო ჟამნების დროს იგალობებიან (ხოლო ბოლო საგალობელი კი სხვა ორ მსახურებაზე იგალობება). სიძველის მიღმა, მათი ყველაზე გამორჩეული მახასიათებელი ისაა, რომ ისინი ,,ებრაელებს“ ქრისტეს სიკვდილში ადანაშაულებენ. იმის გარდა, რომ ეს ბრალდება ისტორიულად არასწორია, ჯვარცმასთან დაკავშირებულ ადრეულ საგალობლებთან მის დრამატულ წყვეტაზეც მიუთითებს. ბოლოდროინდელ ისტორიულ კვლევებზე დაყრდნობით, თვითხმოვნებში არსებული ანტიებრაული რიტორიკის იმ მოვლენებთან დაკავშირება შეგვიძლია, რომლებიც პალესტინაში, მათი შექმნის დროს მოხდნენ. ეს ისტორიული მოწმობები ამ (და მოგვიანო პერიოდში შექმნილ) საგალობელთა ანტიებრაული რიტორიკის თეოლოგიურ შეუსაბამობაზეც მიგვითითებენ.

თვითხმოვნები შეიძლება ვნების კვირის უძველესი საგალობლები კი იყვნენ, მაგრამ ქრისტეს სიკვდილსა და აღდგომას იქამდე სხვებიც იხსენიებდნენ. დაახლოებით ათასამდე საგალობელი არსებობს, რომელიც იგივე საკითხებს ეხებიან და თვითხმოვნებამდე არსებობდნენ. უძველესი საგალობლები საკვირაო მსახურებათა რვაკვირიან ციკლებად არიან გადანაწილებულნი, რასაც რვა ხმათა ეწოდება, ხოლო მათი გაცნობა კი იერუსალიმის ქართულ იადგარშია შესაძლებელი. იმის მიუხედავად, რომ ამ საგალობელთაგან ზოგიერთი ებრაელებს უარყოფით კონტექსტში მოიხსენიებენ, ქრისტეს სიკვდილთან დაკავშირებულ პასუხისმგებლობას ისინი მთელ კაცობრიობას აკისრებენ, რამდენადაც ქრისტეს სიკვდილითა და აღდგომით, სიკვდილისგან მთელი კაცობრიობა გამოიხსნა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ქრისტიანული ლიტურგიის პირველი მოწმობები გვაუწყებენ, რომ ყოველკვირეულად, ქრისტიანები, საგალობელთა გალობისას, ქრისტეს სიკვდილში საკუთარ თავებს ადანაშაულებდნენ. ისტორიულადაც და თეოლოგიურადაც მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ იერუსალიმში მცხოვრები პირველი ქრისტიანები, ქრისტეს სიკვდილში, მხოლოდ საკუთარი კრებულის ბრალეულობას ხედავდნენ.

განაგრძე კითხვა

როდესაც პუტინის შურისძიება საკუთარი ისტორიისკენაა მიმართული

ასსად ელიას კატანი (Assaad Elias Kattan)

1318510925

ამ სტრიქოონების წერისას, რუსეთის ცარის ბომბდამშენები ულამაზეს კიევს ბომბავენ, ხოლო ირგვლივ კი ყველგან წითელი სირენების ხმა ისმის. ,,ვინ ირწმუნა ჩვენი ქადაგებისა“- აცხადებს ისაია წინასწარმეტყველი. ,,ვლადიმერ პუტინის თვითმფრინავები კიევს ბომბავენ და არა თბილისს, ერევანს, ბერლინს, პარიზს, სტამბოლსა თუ, რა თქმა უდნდა, ნიუ-იორკს.“ რეალურად, რუსეთის ცარს, უკრაინელებსა და საკუთარ ისტორიაზე შურისძიება სურს. იგი საკუთარი და დასავლური ცივილიზაციის (რომელიც მასში ასეთ სიძულვილსა და ზიზღს იწვევს) აკვანს ანგრევს. იგი კიევს (და მეთერთმეტე საუკუნით დათარიღებულ მის საოცარ ლავრას) ანგრევს, რომელიც რუსეთის ეკლესიის დედად და მის წმინდათა წმინდა ადგილად მიიჩნევა. იმ ლავრაში ათასობით წმინდანის მირონმდინარე ნაწილი ინახება. იგი კიევს ანგრევს, რომელიც აია სოფიას ტაძრით ამაყობს, იმ ტაძარს, რომელსაც სლავურ ქრისტიანობასთან და ბიზანტიისგან წამოსული კულტურული დიაპაზონის ღრმა ფესვებთან  მივყავართ. იგი კონსტანტინოპოლისკენ, ბოსფორის დიდებული ნაპირებისკენ მიგვიძღვის, სადაც ზღვის ტალღები მზის სხივებთან ერთად  როკავენ.  

კიევში ჩაეყარა საფუძველი რუსი ხალხის ცივილიზაციას. აქ, ბერძენი ბერების  (და მათი კურთხეული მოწაფეების) მზრუნველობისა და გულმოდგინების წყალობით რუსებმა საკუთარი კულტურისთვის საძირკვლის შექმნა დაიწყეს, რაც გამოიხატებოდა წიგნებში, არქიტექტურაში და ხატებში (რომლებშიც ფერებით გამოხატული ნათელი განსხვავებულ აზრებს გადმოსცემს). ამგვარად, კრემლის ლიდერის მიერ, თავისი მეზობლის ,,სუსტ წერტილზე“ (როგორც ამას ზოგიერთი უცოდინარი ამბობს) შეტევა, მხოლოდ პოლიტიკური და ეკონომიკური განზომილებით კი არ უნდა შეფასდეს, არამედ, ამასთან ერთად, კულტურული შედეგებიდან გამომდინარეც უნდა იქნეს განხილული. რეალურად, ცივიციზაციის განადგურება არც წარმავალი მოვლენა და არც გარდაუვალი ომების ფატალური შედეგი არაა.

განაგრძე კითხვა

აქვს თუ არა ევროპას საფუძველი, რომ ბოროტების წინააღმდეგ მებრძოლ უკრაინას მხარი დაუჭიროს?

მამა ბოგდან ოგულჩანსკი (Fr. Bohdan Oghulchanskij)

istock.com/FabrikaCr

მე, ბოგდან ოგულჩანსკი, უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელი, ამ ტექსტს 2022 წლის 27 თებერვალს, უკრაინაში რუსეთის მასობრივი შეჭრის მეოთხე დღეს ვწერ. არ ვიცი თუ რა მდგომარეობა იქნება ამ ტექსტის გამოქვეყნებისას. მობილური ტელეფონი შეფერხებით მუშაობს და ინტერნეტთან წვდომა მიჭირს. დღისა თუ ღამის მანძილზე, არაერთხელ, დაბომბვის მანიშნებელი სირენების  ჩართვისას, მე და ჩემს ოჯახს თავშესაფარში გაქცევა მოგვიხდა. თუმცა, მკითხველებისთვის (განსაკუთრებით უკრაინის საზღვრებს გარეთ მყოფთათვის, რომლებსაც, რუსეთის მიერ, უკრაინაზე განხორციელებული თავდასხმის მიზეზები არ ესმით) სიმართლის თქმა მინდა. რატომ ხდება ასე? რა გააკეთეს ისეთი ევროპამ, დემოკრატიულმა სამყარომ და იმ ქვეყნებმა, რომლებიც თავისუფლებას, ღირსებას და ადამიანთა ცხოვრების ფასეულობას იცავენ, რამაც, ევროპაში, 1945 წლის შემდგომ პირველად, ასეთი საზარელი სისხლისღვრა გამოიწვია. 

ტექსტს ჩემი ხანგრძლივი გამოცდილებიდან გამომდინარე ვწერ. უპირველესად, ჩემი დაკვირვებები რუსეთის მიერ შექმნილ იმ ინფორმაციებს ეყრდნობა, რომლებიც 2014 წლამდეც კი საკმაოდ  წონადნი იყვნენ. რუსეთმა მნიშვნელოვანი გავლენები 2014 წლის შემდგომაც შეინარჩუნა. ჩემი დაკვირვებები პირად, სამღვდელო, თითქმის  ოცდაათწლიან გამოცდილებასაც ეყრდნობა (რომელშიც მოსკოვის საპატრიარქოს იურისდიქციაში მსახურებაც შედის) და აქედან გამომდინარე შემიძლია დავამოწმო თუ როგორ შეიცვალა ამ პერიოდის განმავლობაში რუსეთის ეკლესიის რიტორიკა და ნარატივი. ჩემი აზრით, რუსულ საეკელსიო პოლიტიკას, დღევანდელ ტრაგედიაში დიდი იდეოლოგიური წვლილი მიუძღვის.

განაგრძე კითხვა